Arcydzięgiel szkodliwą materię wydala

Arcydzięgiel litwor zwany anżeliką, anielskim korzeniem, zielem św. Ducha jest olbrzymem wśród ziół. Potrafi wyrastać do 2,5 metra wysokości. Wraz z dekoracyjnymi liśćmi robi wrażenie rośliny tropikalnej, a rośnie nawet w bardzo zimnym klimacie.

Dla ludów dalekiej północy był w zasadzie jedyną rośliną, którą można było uprawiać. Do dziś kwiaty gotowane w mleku
renifera uzupełniają ubogą w składniki dietę mieszkańców Laponii. Tłuczonymi nasionami zaprawia się mocne trunki i kandyzuje owoce.

Arcydzięgiel litwor

Z uwagi na imponujący wygląd, owianej tajemnicą roślinie towarzyszyło wiele legend. Jedna z nich głosi, że archanioł Gabriel prostemu mnichowi we śnie objawił recepturę mikstury na zarazę. Kiedy zakonnik zwierzył się przeorowi, ten polecił uprawiać ziele w przyklasztornym ogrodzie, i stąd łacińska nazwa Angelica archangelica.

Surowcem zielarskim jest korzeń, zbierany jesienią, łodygi i liście arcydzięgla. W kuchni wykorzystuje się nasiona, kwiaty, liście i ogonki liściowe. Mają silny aromat, słodko korzenny smak, opisywany jako piżmowy, ziemisty. Korzenie lepiej zbierać w rękawiczkach, bo mogą podrażniać skórę.

W tradycyjnym zielarstwie

Starożytni uważali, że korzeń i nasiona arcydzięgla rozgrzewają, rozpraszają wiatry i oczyszczają żołądek. „Napój z niego wspiera ducha, przynosi ulgę po ciężkiej strawie”. Według Awicenny: „korzeń wonny, ogrzewający i rozweselający serce, odpędza mroczne humory i wiatry, wzmacnia żołądek i ułatwia trawienie.”

W średniowieczu anielskim zielem leczono głównie zatrucia, choroby żołądka i płuc. „Sok z korzenia warzonego w winie lub miodzie jady i trucizny z ciała wywodzi”. Nicholas Culpeper pisał: „Daje odporność na trucizny przez pocieszanie serca, ducha i czyszczenie krwi”.

Ksiądz Kneipp polecał na zgagę, katar, zapalenie płuc, oskrzeli, niestrawność, wzdęcia i zatrucia, a wywar z dodatkiem octu do nacierań na podagrę i bóle krzyża. Szymon Syreński pisał: „Proch z jego korzenia piersi i płuca z grubych wilgotności wyswobadza, wszelką szkodliwą materię wydala”.

Profil energetyczny:
Smak: aromatyczny, posmak ostry, gorzki, słodki,
Energetyka: rozgrzewa, osusza,
Tkanki: płuca, żołądek, śledziona, wątroba, nerki,
Działanie: rozprasza zimno, wilgoć, otwiera kanały, zmniejsza przekrwienie tkanek, przenosi krążenie do zewnętrznych tkanek, wyrzuca na zewnątrz szkodliwą materię: wilgoć, ropę, toksyny, wirusy, bakterie.

Arcydzięgiel nie jest klasyfikowany jako adaptogen, ale moim zdaniem tak właśnie działa. Rozgrzewa, dodaje energii i podnosi na duchu. Rośliny, które potrafią przystosować się do ekstremalnych warunków środowiska, wytwarzają substancje, które pomagają im przetrwać, logiczne jest więc, że również człowiekowi mogą zwiększyć tolerancję na stres i niesprzyjające warunki otoczenia.

Roślina ma również działanie napotne. Używając tego terminu, myślimy tylko o gorączce, tymczasem na poziomie emocjonalnym arcydzięgiel pomaga „odpuścić” sprawy, które zbyt mocno staramy się kontrolować, wyrzucić z głowy, „wypocić” emocje z nimi związane. W kuchni korzystam z nasion arcydzięgla, toteż, jak potrzebuję rozproszyć gorąco fizyczne lub emocjonalne, zaparzam herbatkę z nasion, czasem mieszam z koprem włoskim, gotuję 2–3 minuty i odstawiam na 10 minut pod przykryciem.

Co mówi nauka?

Arcydzięgiel zawiera związki o działaniu przeciwdrobnoustrojowym i anty septycznym. Głównie olejki eteryczne, taniny, kumaryny, witaminy z grupy B i C.

Działa wykrztuśnie, napotnie, przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie, odtruwająco, przeciwlękowo, przeciwdepresyjnie. Pobudza wdzielanie śliny, soków trawiennych, moczu i potu. Zastosowania:

• W dolegliwościach trawiennych, zaburzeniach przemiany materii, niewydolności wątroby,
• Stanach zapalnych układu moczowego,
• Chorobach układu oddechowego,
• Bólach mięśni, reumatycznych, nerwobólach,  problemach krążeniowych – zimne ręce i stopy,
• Kobiecych zaburzeniach hormonalnych,
• Pobudzeniu nerwowym, stresie, niepokoju, bezsenności, kuracjach oczyszczających i osłabieniu ogólnym

Arcydzięgiel przepisy zielarskie

Herbatka z arcydzięgla
Łyżkę rozdrobnionego suchego korzenia zalewamy szklanką wrzątku. Parzymy pod przykryciem 15 minut. Pije się 2–4 razy dziennie po pół
szklanki dla poprawy trawienia, wyeliminowania toksyn i wzdęć. Herbatka wycisza nerwy, usuwa znużenie, zmęczenie, przywraca równowagę i wzmacnia organizm.

Odtrutka
Zalewamy 2 szklankami letniej wody 20 g korzenia arcydzięgla. Odstawiamy na kilka godzin. Po przecedzeniu pije się szklankę wyciągu 2 razy dziennie. Oczyszcza organizm z nadmiaru nikotyny, alkoholu i toksyn.

Średniowieczne winko z arcydzięgla 

Zalewamy litrem wytrawnego, gronowego wina 60 g korzenia arcydzięgla i 2 g nasion anyżu. Dolewamy 50 ml dobrej jakości alkoholu lub koniaku 40%. Po dwóch tygodniach filtrujemy. Pije się mały kieliszek 3 razy dziennie po posiłkach. Likwiduje problemy trawienne, usuwa napięcie nerwowe, wzmacnia odporność.

Syrop z arcydzięgla
Pokrojone na małe kawałki łodygi zalewamy niewielką ilością wody. Doda jemy tyle cukru nieoczyszczonego, co wody, i ogrzewamy na małym ogniu godzinę. Przecedzony rozlewamy do butelek.
Syrop podaje się chorowitym dzieciom na wzmocnienie: 2–3 łyżki dziennie z ciepłą wodą. Ma działanie rozgrzewające, wzmacniające, przeciwzapalne, rozprasza wilgoć w tkankach.  Polecany przy astmie i reumatyzmie. Ugotowane łodygi można podsuszyć na gorącej patelni, posypać cukrem i przełożyć do słoików. Żucie ich pomaga w bólu gardła, kaszlu, przeziębieniu

Nalewka na chore stawy
Zalewamy 500 ml wódki 50 g rozdrobnionego korzenia. Odstawiamy na 10 dni w ciepłe miejsce, codziennie wstrząsając. Stosuje się 3 razy dziennie łyżkę na ciepłą wodę między posiłkami, zewnętrznie do smarowania obolałych stawów.

Oliwka przeciwbólowa
Korzeń, świeże liście i pędy rozdrabniamy. Napełnimy surowcem słoik do połowy, dopełniamy oliwą z oliwek. Odstawiamy na 2 tygodnie w ciepłe, nasłonecznione miejsce. Po przefiltrowaniu stosuje się do masażu bolących pleców, kończyn, stawów i skroni przy migrenach.

B della Porta