Pomidory nie zawsze zdrowe i nie dla każdego

Soczyste, pachnące słońcem pomidory najlepiej smakują latem. Najlepsze z własnej działki – naturalne, aromatyczne, odżywcze do letnich sałatek i na przetwory. 

Tabele dietetyczne podają, że pomidory są pełne witamin i składników mineralnych, bogate antyoksydanty, karotenoidy, likopen, potas, magnez, kwas foliowy. To prawda, pod warunkiem, że wyrastają i dojrzewają w słońcu na naturalnej glebie.

Większość pomidorów na rynku jest sztucznie „dokarmiana”, napędzana do szybkiego wzrostu i dojrzewania. Mają niewiele składników odżywczych i zerową wartość energetyczną. Osłabione, bez energii witalnej szybko dojrzewają i błyskawicznie obumierają.

Pomidory zdrowe czy nie?

Bierzemy pod uwagę wyłącznie pomidory z naturalnych upraw.  W umiarze jedzone w sezonie na surowo, a zimą w przetworach mają dobroczynny wpływ na serce i układ krążenia, wzrok i urodę.

Czerwony barwnik likopen jest silnym antyoksydantem. Chroni przed chorobami serca i rakiem prostaty, łagodzi stany zapalne, reguluje pracę mózgu, poprawia nastrój i libido. Są opinie, że salsa z czosnkiem, bazylią i oliwą stanowi sekret młodego wyglądu i wigoru Włochów.

Pomidory należą do warzyw psiankowatych. Zawierają toksyczną tomatynę (goitrogen), sporo lektyn i saponin. Świeże spożywane w nadmiarze obciążą tarczycę, mogą być przyczyną migren, refluksu, prowadzić do stanów zapalnych jelit. Gotowanie z tłuszczami minimalizuje ich zawartość, neutralizuje szkodliwy wpływ i zwiększa ilość likopenu. [1]. Sosy pomidorowe, zupy, salsa są łatwiej strawne niż świeże pomidory.

Pomidory mogą uczulać, nie są wskazane przy wrażliwym układzie pokarmowym, chorobach autoimmunologicznych, dnie moczanowej i słabych nerkach. Spożywanie ich razem z napojami zawierającymi kofeinę podrażnia pęcherz moczowy.

Profil energetyczny

Pomidory trafiły do Europy z Ameryki południowej w XVI wieku, w tekstach tradycyjnej medycyny nie ma więc o nich informacji. W ajurwedzie są wzmianki o bakłażanach, należących do tej samej rodziny. Opisane jako słodkie, po strawieniu ostre zwiększające vata dosha, zmniejszające vata i kapha.

Kosztując dojrzałego pomidora odczuwamy słodkość i kwaskowość w różnych proporcjach.  Kwaśny smak jest lekki, tłusty, płynny, rozgrzewający. Nawilża, pobudza trawienie, zapobiega utracie wilgoci w tkankach. Powiązany z wątrobą, przesuwa energię w kierunku do wewnątrz i w dół, usuwa nadmiary. Kwaśne pokarmy obciążają pitta i kapha dosha, łagodzą vata. W nadmiarze zaśluzowują organizm, mogą powodować dreszcze, nadkwasotę żołądka, wypryski skórne, niechęć dzielenia się i zazdrość.

Słodki smak nawilża, chłodzi, regeneruje tkanki i koi system nerwowy.  Według medycyny wschodniej gotowane potrawy są łatwiejsze do strawienia. Obróbka kulinarna dodaje im wibracji ognia i słońca. Więcej tutaj. Zatem gotowane pomidory (również suszone na słońcu) są delikatniejsze dla układu pokarmowego, słodsze i mniej kwaśne.

Profil energetyczny
Smak: kwaśny, słodki, lekko gorzki
Energetyka: nawilża, rozgrzewa lub chłodzi
Tkanki: żołądek, wątroba, nerki, skóra, oczy
Działanie: gasi pragnienie, suchość w ustach, wspomaga gospodarkę płynami, nawilża, chłodzi krew,

Według TCM pomidory mają chłodzącą naturę z dominującym słodkim smakiem. Usuwają toksyny związane z przegrzaniem podczas letnich upałów, chłodzą krew i wątrobę, łagodzą suchość tkanek. Odżywiają Yin wątroby, łagodzą niestrawność spowodowaną niedoborem kwasu żołądkowego.

Różne gatunki pomidorów mogą mieć inne właściwości. Mogą chłodzi lub ogrzewać (ostry efekt po strawieniu),zaostrzać pitta, redukować vata.

Co to oznacza ?

Przy niektórych dolegliwościach wykluczyć całkowicie pomidory na pewien czas, obserwując czy nastąpi poprawia. Są to na nieswoiste zapalenie jelit, IBS, refluks, zgagę, choroby skóry, schorzenia autoimmunologiczne, stany zapalne stawów. Jeśli niewielka warto je ograniczyć do minimum, spożywać w niewielkich ilościach, dojrzałe, obrane ze skórki, ugotowane.

Przy wysokiej kapha – nadmiar śluzów, obrzęki, uczucie ciężkości, nadwaga lepiej ograniczyć.  1-2 dojrzałe pomidory tygodniowo, obrane ze skórki, w których jest największe stężenie tomatyny.

Suszone pomidory poprawiają wzrok

Latem w mojej okolicy podwórka i tarasy zapełniają pomidory suszące się na słońcu. Najczęściej suszy się gatunek san marzano, z kilograma świeżych otrzymuje się 100 gram suszonych.

Tradycyjna wielowiekowa metoda:

• Świeże, w pełni dojrzałe pomidory myje się w wodzie z sodą oczyszczoną
• Kroi na pół wzdłuż, układa przekrojoną stroną do góry na wiklinowych kratkach
• Hojnie posypuje każdy drobnoziarnistą solą. Przyspieszy parowanie wody, zapobiegnie rozwojowi pleśni i bakterii
• Wystawia na słońce 7-8 godzin dziennie, obraca co 2-3 dni. Po zachodzie słońca trzeba przenieść do pomieszczenia
• Po 8-10 dniach pomidory są idealnie suche, pomarszczone, zachowują czerwony kolor. Przechowuje się w papierowych torbach 7-8 miesięcy w chłodnym suchym miejscu.

W piekarniku suszy się 10-12 godzin w temperaturze 50 °C.

Suszone pomidory w oliwie

Suszone pomidory namoczyć w occie na 2-3 godziny. Czosnek obrać, ząbki pokroić na cienkie plasterki. Układać w małych słoiczkach naprzemiennie plasterkami czosnku i świeżymi listkami mięty ciasno je dociskając widelcem. Zalać oliwą z oliwek extra virgin, całkowicie zakrywając by zapobiec pleśni.

Suszone pomidory są kaloryczne i bardzo aromatyczne, nie potrzeba ich dużo by nadać potrawom smaku. Zachowują witaminy i minerały, Pod wpływem ciepła i światła słonecznego ulega niszczeniu tomatyna. Poprawiają wzrok, ujędrniają tkanki, pomagają utrzymać elastyczność skóry, zapobiegają rozstępom.

B. della Porta