Dymnica oczyszcza z toksyn, śluzów, regeneruje wątrobę, skórę

Starożytni wierzyli, że dymnica nie zradza się z nasion. Mglista roślina o popielatych liściach, zapachu dymu, wygląda niczym dymy unoszące się z czeluści ziemskich. Stąd w średniowieczu nosiła miano Fumus terrae czyli dymy ziemi.

W  XVIII wieku Linneusz przemianował na Fumaria Officinalis. Drugi człon od łacińskiego officina (warsztat, apteka) odnosi się do roślin o udowodnionej wartości leczniczej w tamtych czasach.

Dziś dymnica jest w większości traktowana jako uciążliwy chwast. Swobodnie się rozsiewa i może rozrastać na sporych obszarach. Pojawia się wiosną, wspina po żywopłotach, krzewach, innych roślinach. Maleńkie wąsy oplatają wszystko z czym się zetknie, wyrywając ją można usunąć niechcący inne rośliny.

Dymnica pospolita

Dymnica pospolita jest rośliną jednoroczną z rodziny makowatych. Z daleka wygląda jak kłęby dymu, unoszące się z ziemi. Kanciaste pędy płożące się lub wznoszące wyrastają do 20-30 cm. Na rozgałęzionej, jakby podwiędłej łodydze wyrastają podwójne pierzaste szaro-zielone liście podobne do marchwi.

Od maja do września szczyty pędów zdobią różowo-purpurowe drobne kwiaty zebrane w grona. Po rozgnieceniu ziela poczujemy delikatny zapach spalonego, mokrego drewna. Trudno ją przeoczyć, wyrasta w ogrodach pod drzewami, żywopłotami, na polach uprawnych, ugorach, nieużytkach, w winnicach, poboczach dróg i wysypiskach. Surowcem zielarskim jest ziele zbierane w okresie kwitnienia.

W tradycyjnym zielarstwie

Regionalnie zwana dymówką, polną rutką, w staropolskich zielnikach występuje pod nazwami psia, ptasza lub zajęcza rutka. W dawnej Polsce roślinę uważano za skuteczny środek przeciw czarom. Dymem z palonych wiechci wystraszano złe duchy i sprowadzano błogosławieństwo dla domu.

W zielarstwie zasłynęła jako ziele na udrażnianie wątroby, wzmacnianie trzewi i oczyszczanie krwi. Galen zalecał w leczeniu bolesnych niedrożności, Awicenna na słabe dziąsła i żołądek, wewnętrznie na świerzb i świąd skóry. Pliniusz wspominał, że sok wkraplany do oczu poprawia ostrość widzenia, powoduje łzawienie podobne do wywoływanego przez dym.

Tradycyjnie stosowano na febrę, niestrawność, żółtaczkę, bielmo, choroby wątroby, nerek, trąd i wszelkie zmiany skórne. Uważano, że zapobiega stłuszczeniu wątroby i kamieniom nerkowym. W średniowieczu syrop z ziela z kwiatem róży damasceńskiej i senesem był „najbardziej osobliwym lekarstwem na melancholię hipochondryków”. (Modern herbal, M Grieve 1931)

Profil energetyczny
Smak: gorzki, cierpki, po strawieniu ostry
Energetyka: chłodzi, osusza
Tkanki: żołądek, śledziona, wątroba, nerki
Działanie: Tonizuje, odtruwa, usuwa gorączkę z krwi i wątroby, oczyszcza, „spalone humory”, cholerę (żółć), rozprasza zastałą wilgoć, śluzy, złogi.

Dymnica ma niewiarygodnie gorzki smak, który oczyszcza śluzy, patogeny, zalegającą flegmę (wystarczy niewielka ilość liścia lub kwiatu). Porusza soki trawienne i zastałą żółć, średniowieczni perscy lekarze uważali że trudno znaleźć skuteczniejsze ziele na wzmocnienie trzewi, żółtaczkę, choroby wątroby, pęcherzyka żółciowego i krwi.
Medycyna wschodnia stosuje na gorączkę, zaburzenia krzepnięcia krwi, nadciśnienie, zapalenie jelita grubego, choroby wątroby, oczu i skóry.

Co mówi nauka?

Ziele dymnicy zawiera flawonoidy, aminokwasy, liczne alkaloidy, flawonoidy, kwas fumarowy, chlorogenowy, kawowy, garbniki, goryczki, żywice, związki śluzowe i sole mineralne – głównie potas.
Działanie: antyoksydacyjne, przeciwzapalne, oczyszczające, napotne, moczopędne, rozkurczowe, uspakajające, regulujące wypróżnienia, przepływ żółci, chroniące miąższ wątroby.

Dymnica działa rozkurczowo na mięśnie jelit, dróg żółciowych, moczowych i naczyń krwionośnych. Reguluje wytwarzanie i przepływ żółci stosowanie do potrzeb organizmu. Zmniejsza przekrwienie tkanek i stany zapalne w przewodzie pokarmowym, działa przeciwcukrzycowo, chroni nerki i miąższ wątroby. [1]. Zastosowania:

• Zaburzenia trawienia, stany zapalne przewodu pokarmowego, zaparcia, otyłość, nadmiar wody i śluzów
• Niewydolność wątroby i dróg żółciowych, żółtaczka,
• Skąpe miesiączki lub brak, zaburzenia pracy nerek
• Gorączka, miażdżyca, nadciśnienie, otyłość, erytrocytoza, gęsta krew, osłabione serce
• Wykwity skórne, potówki, trądzik, opryszczka, strupy, brodawki, owrzodzenia, czyraki, egzemę, łuszczycę, AZS, zapalnie spojówek.

Przepisy zielarskie

Odwar z dymnicy 
Łyżeczkę rozdrobnionego ziela zalać szklanką letniej wody. Gotować 3 minuty nie dopuszczając do wrzenia. Odstawić na kwadrans, przecedzić. Pije się 1-2 łyżki 2-4 razy dziennie w chorobach pęcherzyka żółciowego, wątroby, zaburzeniach trawienia. Czas kuracji 2-3 tygodnie. Po 2 tygodniowej przerwie można powtórzyć.

Napar  
Do odtruwania organizmu szczególnie w przypadkach chorób skórnych. 2 łyżeczki ziela zalać ½ litra wrzątku. Parzyć pod przykryciem 10 minut. Wypić połowę w kilku porcjach między posiłkami. W naparze moczyć gazę i przykładać na stany zapalne i zmiany skórne.

Nalewka 
1 część ziela zalać 5 częściami podgrzanej wódki 40%. Macerować tydzień i przefiltrować. Zażywa się dziennie 1-2 łyżeczki nalewki rozcieńczonej w wodzie przy kolkach, skurczach, wzdęciach, zaburzeniach dróg żółciowych.

Maść na łuszczycę i zmiany skórne

W równych ilościach dymnica, nagietek, czerwona koniczyna, przytulia czepna, plus trochę nasturcji i mięty. W garnku podgrzać smalec lub olej kokosowy, dodać rozdrobnione zioła. Podgrzewać na wolnym ogniu około 30 minut, odstawić do przestygnięcia i przefiltrować przez płótno. Wlać do garnka przeciśnięty tłuszcz, dodać odrobinę wosku pszczelego, podgrzewając mieszać do roztopienia. Zdjąć z ognia, gdy nieco przestygnie energicznie mieszać trzepaczką do uzyskania kremowej konsystencji.

Maść stosuje się łuszczycę, egzemę, wykwity, wysypki, owrzodzenia, czyraki, narośla zapalne, trudno gojące się rany. Dobre rezultaty przy problemach skórnych u ludzi, psów, kotów i zwierząt gospodarskich.

Utrata lub skąpe miesiączki
Wymieszać: po 15 g melisy, janowca, dymnicy, majeranku i rumianku i po 10 g ruty ogrodowej i szczawiu zwyczajnego. Łyżkę stołową mieszanki zalać szklanką wrzątku. Zaparzać kwadrans i przecedzić. Pije się 2 szklanki dziennie ciepłego naparu.

Z włoskiej medycyny ludowej

• Dymnica gotowana w serwatce stosowano jako płyn kosmetyczny do poprawy cery, rozjaśniania przebarwień oraz łagodzenia wysypek, krost przy chorobach wenerycznych.
• Płukanki wodne stosowano na wzmocnienie dziąseł, owrzodzenia jamy ustnej, z octem na wszawicę.
• Z mlekiem do kompresów na półpasiec, egzemę i bolące owrzodzenia. Dwie garście ziela zalewano ½ litra mleka, gotowano 5 minut, po zdjęciu z ognia parzono pod przykryciem kwadrans.
• Zmieszana z sokiem ze szczawiu i octem stosowano na piegi, ciemne plamki, pryszcze i strupki. 
• Wewnętrznie w naparach łączono z melisą przy bólach żołądka wywołanych refluksem, cofaniem żółci, skurczem jelit.
• Na niestrawność, bóle żołądka czubatą łyżeczkę zalewano szklaneczką wina. Na drugi dzień po przecedzeniu wypijano w 3 porcjach.

Luigi Giannelli w Medicina Tradizionale Mediterranea podaje przepisy:

Przy nadciśnieniu ze współistniejącą dyslipidemią 
Rutwica lekarska 40%
Liść orzecha włoskiego 10%
Centuria nadobna (czerwona) 10%
Dymnica 40%
Liść oliwny 20%
Z jednej łyżki stołowej zrobić napar. Pić 2-3 filiżanki dziennie.

Uporczywy trądzik, wypryski 
Wymieszać dymnicę  w równych ilościach z fiołkiem trójbarwnym. Dodać odrobinę senesu, szczytów wiązówki, mniszka i przytulii. Z łyżki stołowej zrobić szklankę naparu. Pije się 2-3 filiżanki dziennie, pierwszą na pusty żołądek.

B. della Porta