Aksamitki na smutek, bezsenność, infekcje i stany zapalne

Aksamitki [Tagetes] to cieszące się popularnością kwiaty zdobiące kwietne rabatki i balkony. Odstraszają owady kąsające, są łatwe w uprawie, bardzo dekoracyjne i odporne warunki klimatyczne. Nie każdy wie, że należą do roślin leczniczych.

W XVI wieku przywędrowały do Europy z Ameryki Południowej, gdzie z powodzeniem były stosowane w medycynie etnicznej. Rodzajowa nazwa botaniczna wywodzi się od imienia Tagesa, etruskiego boga podziemi i wnuka Jowisza.

Aksamitki Tagetes

Aksamitki to rośliny jednoroczne z rodziny astrowatych. Zachwycają soczystymi kolorami i różnorodnością form. Jest ich około 50 gatunków. Wyrastają na ogół do wysokości 30-80 cm, mają wzniesione, rozgałęzione łodygi.

Okalają je soczystozielone zielone pierzaste, brzegami ząbkowane liście o charakterystycznym ziołowym zapachu. Kwitną długo od czerwca do pierwszych przymrozków. Zebrane w koszyczki kwiaty płaskie, kuliste, pełne lub półpełne o koronach w różnych kolorach – żółtym, pomarańczowym, w różnych odcieniach czerwieni i brązu.

Najbardziej popularne w zielarstwie są aksamitka wyniosła [Tagetes erecta] i rozpierzchła [T. patula].

W tradycyjnym zielarstwie

Aksamitki przez wieki były cenione przez ludy Nahua, o zaawansowanej wiedzy medycznej i botanicznej dorównującej TCM.Wraz z przybyciem hiszpańskich kolonizatorów, znaczna jej część została wykorzeniona Jeden ze zrabowanych manuskryptów Codex Barberini znajduje się w bibliotece watykańskiej.

Część wiedzy o roślinach leczniczych przetrwała, pielęgnowana w lokalnych społecznościach i medycynie etnicznej curanderismo. Nazwa etniczna aksamitki wyniosłej wywodzi się od słowa nahuatl, nāhuatlàtōlli, „cempohualxochitl” i oznacza dwudziestopłatkowy kwiat.

Aksamitka wyniosła tradycyjnie była używana w rytuałach oczyszczania energetycznego, kąpielach ziołowych, esencjach i wywarach. Niosła ukojenie w żałobie, smutku, żalu i przytłaczających emocjach. Kwiaty wykorzystywano jako środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, łagodzący napięcia nerwowe, bezsenność, pobudzający laktację i na drgawki niemowlęce.

Profil energetyczny
Smak:  gorzki, cierpki, ostry
Energetyka:  chłodzi, osusza
Tkanki:  płuca, żołądek nerki, wątroba, oczy, układ nerwowy
Działanie: Oczyszcza z gorąca, usuwa wiatr i flegmę, wyrzuca wilgoć, uspokaja wątrobę.

Tagetes erecta łagodzi problemy trawienne, stany zapalne, kolki, wzdęcia, biegunki. Jak nagietek działa kojąco na wysypki skórne, egzemę. W okładach na oczy wspomaga wzrok. Niesie wsparcie przy przeziębieniach, kaszlu, krztuścu, zapaleniu oskrzeli. Koi układ nerwowy, łagodzi lęki, nerwice, bezsenność. W czasach inkaskich, skazanym więźniom podawano dla uspokojenia herbatki z aksamitek i używano z nich kadzideł.

Co mówi nauka?

Aksamitki zawierają garbniki, śluzy, saponiny, olejki eteryczne, karotenoidy, flawonoidy, dużo luteiny, rutyny, choliny i kwercetyny. Kwiaty są jadalne, dobrze smakują w sałatkach, zupach, sosach.

Działanie: silnie antyoksydacyjne [1], antybakteryjne gojące, przeciwzapalne, przeciwbólowe, rozkurczowe, napotne, wykrztuśne, moczopędne, żółciopędne, przeciwpasożytnicze, przeciwnowotworowe, neuroprotekcyjne, zmniejszają ryzyko chorób Alzheimera, Parkinsona [2] . Chronią komórki wątroby, regenerujące narząd. Zastosowania:

• Nieżyty dróg oddechowych, układu moczowego, dolegliwości trawienne, osłabiona wątroba.
• Zakażenia boreliozą, gronkowcami, paciorkowcami, grzybami, przerost candidy. Pasożyty – nicienie, glisty, włosienie.
• Bóle kostno-stawowe, reumatyzm, artretyzm.
• Mięśniaki macicy, zapalenie pochwy, upławy [2].
• Ogólne osłabienie, infekcje, nadmiar wody i śluzów.
• Ostre zapalenie spojówek, słaby wzrok, nieostrość widzenia
• Depresje, nerwice, zawroty głowy, bezsenność, wybudzanie nocne
• Zewnętrznie: wysypki skórne, przebarwienia, zmarszczki, bruzdy, egzema, rany po cesarskim cięciu.

Aksamitki mają zbawienny wpływ na system nerwowy: poprawiają nastój, koją, relaksują, łagodzą napięcia nerwowe, przywodzą zdrowy sen. Poprzez układ nerwowy działają na ogólną równowagę organizmu i odporność.

Receptury zielarskie

Surowcem zielarskim są górne części naziemne: ziele z kwiatem. Najczęściej stosuje płatki kwiatowe o gorzko cierpkawym smaku, całe główki lub z górnymi listkami. Zbiera i suszy jak nagietek w suchym, przewiewnym, zacienionym miejscu.

Herbatka

Łyżkę świeżych lub łyżeczkę suszonych płatków kwiatowych parzy się 15-30 minut w szklance wrzątku – woda lub gorące mleko.  Kilka minut przed zalaniem można skropić spirytusem.  Pije się 1-2 razy dziennie 100 ml w nieżytach jelit i dróg oddechowych. Depresja i stany lękowe  po 200 ml w 2-3 dawkach dziennie. Do zewnętrznych okładów robi się mocniejsze napary: 2-3 łyżki na szklankę wody. Napar z aksamitki na wodzie zakwaszonej witaminą C (0,5-1%) redukuje cienie pod oczami i przebarwienia skórne.

Nalewka z aksamitek

Z części naziemnych ziele, kwiat, górne listki.
Jedną część surowca zalać  2 częściami spirytusu 70%. Odstawić na 14 dni w ciemne, suche miejsce i przefiltrować. Aksamitki z wyciągu zalać 40% wódką żytnią w stosunku 1 część surowca na 2 części alkoholu. Odstawić na tydzień. Odcedzić i obydwa wyciągi połączyć.

Stosuje się 1-2 razie dziennie 5-15 kropli rozpuszczonych w wodzie. Wskazania – migrena, bóle głowy, mięśniowe, kostne, nieżyty, depresja, stany lękowe. Słabe wydzielanie żółci, infekcje układu oddechowego i pokarmowego, dolegliwości kobiece.

Krem regenerujący 
Kwiat aksamitek są wykorzystywane w aromaterapii oraz jako składnik perfum, kremów i balsamów.  Domowym sposobem zrobimy krem/maść.

Dwie garstki świeżych płatków skraplamy alkoholem. Po godzinie wsypujemy do garnka, dodajemy 2 szklanki smalcu gęsiego lub oleju kokosowego. Ogrzewamy na bardzo małym ogniu godzinę. Odstawiamy na kilka godzin pod przykryciem do naciągnięcia. Następnie raz jeszcze podgrzewamy, przecedzamy i przelewamy do słoiczka.

Zastosowania jako maść przeciwbólowa, krem pod oczy, do twarzy, szyi i balsam do ciała. Zmniejsza przebarwienie, nadaje skórze gładkość, miękkość, odmładza. Regeneruje pękający naskórek na piętach, dłoniach, pomaga przy grzybicy.