Maść z kasztanów, nalewka, żel i inne mikstury

Maść z kasztanów to klasyk w zielarstwie ludowym i medycynie klasztornej. Ceniona przy problemach z krążeniem, obrzękach, żylakach, pajączkach, rozstępach i pękających naczynkach.

Według starych zielników wyciągi i maści z kasztanów „wypędzają wodę z ciała i wzmacniają żyły nóg”. Regulują „energię krwi” i jej obieg, usuwają zastój w kończynach. „Gdy nogi puchną, a żyły się pokazują, trzeba smarować kasztanami, które chłodzą i krew porządkują.” pisał ks. Sebastian Kneipp.

Właściwości kasztanów

Biała wewnętrzna część kasztanów zawiera skrobię, związki mineralne, saponiny, flawonoidy – głównie kwercetynę i kemferol, garbniki katechinowe i kumaryny – eskulina, fraksyna.

• Escyna wzmacnia ścianki naczyń włosowatych, łagodzi stany zapalne, zmniejsza obrzęki i usprawnia przepływ krwi w żyłach. Łagodzi ból i uczucie ciężkości nóg. Działa przeciwzakrzepowo i zmniejsza przepuszczalność naczyń.
• Saponiny mają działanie obkurczające i przeciwzapalne.
• Kumaryny uszczelniają naczynia krwionośne
• Garbniki napinają luźne tkanki

Żylaki powstają, kiedy ściankom żył brakuje elastyczności – tonusu i przepuszczają zbyt dużo płynów, do otaczających je tkanek. Escyna je wzmacnia, obkurcza, „scala do kupy”, tym samym zapobiegając żylakom i obrzękom.

Współczesne badania potwierdzają, że maści i żele z kasztanów przynoszą wymierną poprawę przy: przewlekłej niewydolności żylnej, obrzękach, pajączkach, hemoroidach, żylakach.

Maść z kasztanów i dawne mikstury

Receptury na remedia z kasztanów pochodzą z przełomu XVIII i XIX wieku.  Ale przypuszcza się, że wtedy dopiero zostały spisane, a znane były dużo wcześniej.

Tradycyjna maść z kasztanów domowy przepis

• 10 świeżych kasztanów lub 3 łyżki suszonych, zmielonych
• 200 ml oleju z pestek winogron, migdałowego lub oliwy z oliwek
• Wosk pszczeli
• Opcjonalnie: Po łyżeczce suszonych kwiatów arniki i dziurawca

Świeżo zebrane kasztany obrać, jasny miąższ pokroić jak najdrobniej. Suszone zmielić w młynku. Zalać olejem, wstawić do kąpieli wodnej i podgrzewać na małym ogniu około dwie godziny. W połowie gotowania dodać zioła. Po 2 godzinach zestawić z ognia, odstawić pod przykryciem na dobę. Następnego dnia podgrzać, przestudzić i przefiltrować. Olej wlać do garnka, dodać rozdrobniony wosk pszczeli (ok 20 g na 100 ml płynu). Podgrzewać do całkowitego rozpuszczenia. Po przestygnięciu można dodać kilka kropli olejku lawendowego lub cyprysowego. Przelać do słoiczków i szczelnie zamknąć.

Receptura z dawnych zielników

Weź kasztanów dzikich garść pełną. Skorupę ich twardą rozbij, a wnętrze białe drobno posiekaj. Wysusz przy piecu albo na słońcu, aż staną się twarde. Potem stłucz w moździerzu na proszek gruby.

Do tego przydaj cztery łyżki świeżo wytopionego łoju, smalcu gęsiego albo wieprzowego.  Smalec na wolnym ogniu rozpuść, wsyp proszek kasztanowy i mieszaj powoli, aż tłuszcz barwę złotawą przybierze i wonią się napełni.

Odstaw, niech ostygnie i stwardnieje. Maść przełóż do glinianego garczka i trzymaj w chłodzie. Smaruj żylaki codziennie.

Kasztan dziki, choć niejadalny, w mocy swojej z natury zimny i suchy, w żyłach i w nogach wszelakie gorąco i napuchnienie znosi, a żylaki, które od zastoju krwie bywają, uśmierza. Sproszkowane ziarna jego, z tłuszczem zmieszane, smarowane na żyły wystające, przynoszą ulgę i chłód. Zielnik Syreniusza (1613).

Smalec gęsi, wieprzowy i łój to bardzo stabilne tłuszcze, dobrze przenikające przez skórę. Działają jak naturalny nośnik dla związków aktywnych z kasztanów, umożliwiając im pełne wchłanianie.

Nalewka z kasztanów

Świeżo zebrane młode kasztany obrać z kolczastej osłonki, pokroić i rozbić w moździerzu.  Zalać wódką żytnią, lub alkoholem 70% jeśli chcemy mocniejszą, w proporcji 1:10 miazgi kasztanowej. Szczelnie zamknąć i odstawić w temperaturze pokojowej na 7-14 dni. Przefiltrować przez kilkakrotnie złożoną gazę.

Nalewkę można zażywać wewnętrznie – 15-30 kropli na wodzie, stosować do smarowania lub wykorzystać produkcji maści, żelów.

Żel z kasztanów

• 20 ml 40% nalewki z kasztanowca
• 50 ml hydrolatu rozmarynowego (pobudza krążenie)
• 10 g gliceryny
• 5 g lizolecytyny
• 10 g odżywczego olejku, np. ze słodkich migdałów
• 1 g bezbarwnej gumy ksantanowej

Rozpuścić gumę ksantenową w niewielkiej ilości nalewki. Starannie wymieszać – ma tendencję do zbijania się. Połączyć mieszankę z pozostałą ilością nalewki, dodać glicerynę. Zmiksować. W międzyczasie połączyć olejek z lizolecytyną, powoli dodawać hydrolat, cały czas mieszając.

Odmładzający krem z kasztanów

Kasztan chłodzi i wiąże tkanki, wygładza oblicze i wzmacnia cerę – pisały stare zielniki. Domowe kremy i maseczki będą stymulować produkcję kolagenu, uelastyczniać napinać skórę i wygładzać zmarszczki. Pomogą zredukować obrzęki, pajączki, oczyszczą i delikatnie rozjaśnią cerę.

• 6 świeżych kasztanów
• 2 łyżki oleju z dzikiej róży
• Łyżka oleju z pestek winogron lub oliwy z oliwek
• Odrobina maceratu z nagietka lub rumianku (łagodzi podrażnienia i rozświetla cerę)
• Łyżka wosku pszczelego
• Kilka kropli witaminy E
• Opcjonalnie 2 krople naturalnego olejku lawendowego lub z kadzidłowca.

Kasztany obrać ze skórek i zetrzeć na drobnej tarce. Zalać odrobiną gorącej wody, by puściły mleczko. Pozostawić pod przykryciem 2 godziny i przecedzić przez gazę.

Połączyć oleje z dzikiej róży i pestek winogron, dodać wosk pszczeli, podgrzewać w kąpieli wodnej do rozpuszczenia. Powoli dodawać wyciąg kasztanowy, energicznie mieszając do uzyskana kremowej emulsji. Zdjąć z ognia. Po lekkim przestygnięciu masy dodać witaminę E i olejek eteryczny. Przełożyć do suchych pojemniczków.

Maseczka z kasztanów

Do maseczki potrzebujemy: 

• 3 łyżki mączki kasztanowej (zmielić wiórki w młynku do kawy)
• Pół szklanki mleka
• Łyżka oliwy z oliwek, oleju z migdałów lub pestek winogron.

Zagotować mleko, dodać mączkę z kasztanów i podgrzewać chwilę na wolnym ogniu. Dodać łyżkę oliwy i mieszać do uzyskania gęstej, gładkiej konsystencji.

Maseczka do cery naczynkowej

Wziąć po łyżce kwiatu nagietka rumianku oraz po pół łyżki mączki kasztanowej i skrzypu. Zalać 0,75 szklanki wrzątku, zaparzać pół godziny. Odcedzony napar wymieszać z mąką ziemniaczaną w takich proporcjach, by powstała dość gęsta masa. Chłodną maskę nałożyć na twarz na 15 minut.