Nieszczelne jelito – objawy, przyczyny i pomocne zioła

Hipokrates uważał, że choroby zaczynają się w jelitach „niestrawione resztki prowadzą do gnicia (sepsis) i chorób całego ciała”. I miał sporo racji. Dziś wiemy, że jelita odgrywają kluczową rolę w regulacji odporności, metabolizmu i stanu zapalnego.

Jednym z częstych problemów jest nieszczelne jelito – zaburzenie, w którym bakterie i toksyny przedostają się do krwiobiegu. Może to powodować rozległe stany zapalne i wywoływać reakcje układu odpornościowego. Podłożem zaburzenia jest rozluźnienie połączeń między komórkami nabłonka wyścielającymi jelito, zwiększając jego przepuszczalności.

Czym jest nieszczelne jelito?

Przewód pokarmowy to miejsce, w którym pokarm jest rozkładany i składniki odżywcze wchłaniane. Ścianki jelit działają jak bariera graniczna – kontrolują, co dostaje się do krwiobiegu i jest transportowane do komórek. Wyściółka jelit przypomina cienką siatkę, zbudowaną z zaledwie jednej warstwy komórek. To ona zatrzymuje pokarm, do momentu aż zostanie bezpiecznie rozłożony.

Składa się z komórek nabłonka, połączeń ścisłych – „zamykających” [tight junctions], warstwy śluzu i flory bakteryjnej. Nie jest to wyłącznie struktura mechaniczna. Integralną jej częścią jest jelitowy układ odpornościowy GALT, który aktywnie monitoruje, co przedostaje się przez nabłonek. W jego skład wchodzą mikrofagi, komórki dendrytyczne, limfocyty T i B, które rozpoznają drobnoustroje i antygeny. To one decydują czy wywołać reakcję zapalną bądź tolerancję immunologiczną.

W zdrowych jelitach maleńkie otwory w wyściółce umożliwiają wchłanianie składników odżywczych, jednocześnie blokują przenikanie szkodliwych substancji.  Kiedy połączenia ścisłe nabłonka rozluźniają się, do krwioobiegu mogą się przedostawać bakterie, toksyny i cząsteczki, które nie powinny. Jest to tzw. zespół nieszczelnego jelita.

Objawy nieszczelnego jelita

Wiele pozornie niezwiązanych ze sobą objawów można powiązać z nieszczelnością jelit, w tym:

• Nawracające dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego wzdęcia, uczucie przelewania, biegunki lub zaparcia.
• Gruby nalot na języku.
• Nadwrażliwość pokarmowa lub nietolerancja pokarmów wcześniej dobrze tolerowanych.
• Dolegliwości skórne – wysypki, trądzik, egzema, nasilenie zmian zapalnych.
• Przewlekłe zmęczenie, pobolewania stawów, mięśni
• Awitaminoza, niedobory składników, osłabiona odporność – częste infekcje lub dłużej trwające
• Bóle głowy, mgła mózgowa, dezorientacja, słaba pamięć i koncentracja,
• Zaburzenia nastroju, skłonność do dramatyzowania, stany lękowe

Zmęczenie, nietolerancja pokarmowa problemy skórne to często skutki uboczne, w ten sposób organizm stara się zapobiec uszkodzeniom wywoływanym przez toksyczne substancje przedostające się do krwi. Nieszczelne jelita „obwinia się” również za bóle stawów, szczególnie przy RZS.

Jednak nie każda alergia, zmęczenie i mgła mózgowa jest efektem rozszczelnienia jelit. W wielu przypadkach jest skutkiem choroby lub nierównowagi organizmu, a nie pierwotną przyczyną. Kiedy można podejrzewać? Gdy dolegliwości utrzymują się przewlekle bądź nawracają mimo modyfikacji diety i stylu życia.

Nieszczelne jelito – przyczyny

W jelitach znajduje się drugi mózg, który reaguje na stres, sprawdza stan bariery ochronnej organizmu przed mikrobami i podnosi alarm w przypadku zagrożeń. Całą powierzchnię jelit pokrywa gęsta sieć neuronów, jest ich więcej niż w rdzeniu kręgowym i obwodowym układzie nerwowym. Nieustanny stres to jedna z głównych przyczyn zaburzeń trawienia i problemów jelitowych.

W ujęciu TCM kluczową rolę odgrywa układ śledziona – żołądek, odpowiedzialny za trawienie, przekształcanie i transport substancji odżywczych. Kiedy śledziona jest osłabiona lub przeciążona trawienie zawodzi i wyściółka jelit ulega uszkodzeniu. Mówimy tu o wilgoci, gorącu, zastoju lub niedoborze śledziony. Przyczyny to: przewlekły stres, nadmierne myślenie, zamartwianie, jedzenie w stresie, zbyt dużo surowych, zimnych, ciężkostrawnych pokarmów.

W ajurwedzie  zdrowie jelit i całego organizmu koncentruje się wokół ognia trawiennego agni, który rozkłada wszystko co przyjmujemy ze środowiska. Obejmuje to zarówno pokarm jak i życiowe doświadczenia, emocje, wrażenia odbierane przez zmysły. Osłabienie lub niestabilność agni prowadzi do powstawania toksycznego szlamu „ama”, który krąży w organizmie zaburzając funkcjonowanie komórek. Główne przyczyny to stres i brak regeneracji, jedzenie w pośpiechu, spożywanie nieodpowiednich do konstytucji pokarmów. Również przetworzona żywność, choroby przewlekłe, niektóre leki mogą powodować rozszczelnienie jelita.

Nieszczelne jelito dieta i zioła

Przy zaburzeniach jelitowych ważne jest powolne jedzenie w spokoju. Posiłki proste, ciepłe, dobrze ugotowane, buliony, zupy nawilżają i odciążają  organy trawienne. Długo gotowany, na wolnym ogniu rosół z całej kury, bulion kostny jest jak balsam na jelita. Zawiera  glutaminę, która naprawia nabłonek i żelatynę która przyspiesza odnowę. Unikanie stresu, picie rosołu i wyeliminowanie z diety produktów nietolerowanych może przynieść szybką poprawę, bo błony śluzowe jelit odnawiają się co 2 dni.

Pomocne zioła przy nieszczelnym jelicie: 

• Babka zwyczajna, tworzy warstwę ochroną na błonie błonach śluzowych przewodu pokarmowego, łagodzi podrażnienia, reguluje pasaż jelitowy. Bogate w śluzy siemię lniane, ślaz, prawoślaz – nawilżają, łagodzą stan zapalny.
• Goryczki – mniszek, karczoch, bylica, cykoria, bukwica, pobudzają trawienie, wspierają wątrobę – w niewielkich ilościach, bo wysuszają.
• Aromatyczne – kminek, anyżek, koper włoski – łagodzą wzdęcia i napięcia jelitowe, mięta działa rozkurczowo.
• Przeciwzapalne: rumianek, nagietek, głowienka (odżywia krew).
• Tonizujące, scalające do kupy luźne tkanki: przywrotnik, krwawnik, krwawnica, krwiściąg, rzepik.

Herbatka na nieszczelne jelita

• Ziele babki zwyczajnej – 30%
• Kwiat nagietka – 15%
• Nasiona kopru włoskiego (lekko rozgniecione) – 15%
• kwiat rumianku – 15%
• ziele rzepiku – 10%
• liść mięty – 10%
• ziele krwawnika – 5%

Łyżkę mieszanki zalać 250 ml gorącej wody. Zaparzać 10-15 minut pod przykryciem. Po przecedzeniu pije się 2 razy dziennie między posiłkami. Osłania i koi błony śluzowe, lekko ściąga i tonizuje (rzepik), reguluje trawienie i gazy. Pomocna przy wzdęciach z podrażnianiami. Przy biegunkach, dużej nadwrażliwości bez mięty, można dodać odrobinę kojącej lukrecji, gdy nie ma nadciśnienia.

Dobierając zioła i dietę, należy uwzględnić objawy, uwarunkowania konstytucyjne i ogólnie stan zdrowia. Po więcej przepisów, porad i rozpoznawanie wzorców zaburzeń zapraszam do moich książek TUTAJ, lub na indywidualne konsultacje.
B. della Porta