System limfatyczny – czysta limfa – czysta krew

System limfatyczny to rozległa sieć naczyń i węzłów, która odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu równowagi płynów i usuwaniu produktów przemiany materii. Ten wewnętrzny ocean zbiera toksyny, bakterie i odpady z komórek. Można go porównać do domowej kanalizacji. Niedrożne rury hamują odpływ ścieków i trzeba wezwać hydraulika.

W 1648 roku francuski matematyk Blaise Pascal odkrył, że ciśnienie wywierane z zewnątrz na ciecz lub gaz rozchodzi się równomiernie we wszystkich kierunkach. Prawo Pascala znalazło szerokie zastosowanie przy konstrukcji wielu wynalazków, stanowi w zasadzie postawę wszystkich układów hydraulicznych.

W mniejszej skali układy hydrauliczne działają niemal w każdym żywym organizmie. Soki w korzeniach drzew, roślin pod wpływem ciśnienia powstającego w korzeniach w wyniku naporu wody są pompowane pompowana w górne części.

Również układ krążenia człowieka działa na tej samej zasadzie, jego elementy są napędzane siłą hydrauliczną[1]. Tak jak w maszynach, organizm wykorzystuje dwa sąsiadujące ze sobą „przewody” do transportu „płynu hydraulicznego”.

Życie to nieustanny ruch

Woda jest podstawą życia na ziemi, napędza pogodę i klimat. Wody oceanów, mórz i rzek są w ciągłym ruchu, wynikającym z naturalnego dążenia do wyrównywania różnic ciśnienia.

Wewnątrz i wokół naszych ciał nieustannie zachodzi wymiana wody i gazów, która utrzymuje nas przy życiu. Skóra i płuca pozostają w stałej interakcji ze środowiskiem zewnętrznym, utrzymując równowagę wewnętrzną. Na głębszym poziomie układy limfatyczny i krwionośny zapewniają wymianę płynów i gazów, dostarczając składniki odżywcze, jednocześnie odprowadzają toksyny i produkty przemiany materii.

Mechanicznie napędza te systemy serce – nasza biologiczna pompa. Każdy mechanik wie, że gdy pompa zawodzi maszyna przestaje działać. To samo w ciele – bez harmonijnego ruchu energii i płynów, sprawnego krążenia aktywność ustaje.

Współczesna medycyna pomija najbardziej istotną dynamikę przemian, miliony procesów, które zachodzą w każdej sekundzie. Skupia się na biochemicznym obrazie odzwierciedlającym jeden moment bezruchu – ignorując ruch na całej przestrzeni. Nasze ciało fizyczne i subtelne to ciągła dynamika przemian, ruch energii, atomów, komórek, tlenu, płynów ustrojowych, krwi.

System limfatyczny

Większość z nas nie zwraca uwagi na system limfatyczny, chyba że odczuwamy dyskomfort związany z powiększonym węzłem chłonnym. Tymczasem limfa zbiera i odprowadza toksyny, bakterie i odpady metaboliczne z komórek. Bez limfy powstałoby „bagno”, nie przeżylibyśmy kilku godzin. Kiedy limfa pozostaje w ruchu, krew jest świeża i czysta, a tkanki – miękkie, elastyczne i zdrowe.

System limfatyczny pracuje cicho i niedostrzegalnie, zauważamy go, dopiero gdy coś zaczyna szwankować. Niedrożny układ limfatyczny traci zdolność do skutecznego usuwania odpadów, w tkankach pojawiają się zastoje. Ciało staje się ciężkie, wilgotne, jakby nasiąknięte, ciastowate. Pojawia się letarg, ospałość, nadwrażliwość kontaktowa, nadreakcja na zmiany pogody, łatwiej ulegamy infekcjom.

Układ limfatyczny to nasz wewnętrzny ocean, fizyczny „zbiornik” zbierający odpady.  Dzięki niskiemu gradientowi ciśnienia wspiera naturalny drenaż tkanek, utrzymuje prawidłowe krążenie oraz przepływ płynu śródmiąższowego, który otacza każdą komórkę.

Najważniejsze funkcje układu limfatycznego

• Immunologiczna
  W węzłach limfatycznych powstają niektóre białe ciałka krwi, ochrona przed infekcjami i stanami zapalnymi
• Oczyszczająca
  Układ chłonny zbiera toksyny i odprowadza je do węzłów chłonnych, po czym wydalane są przez nerki
• Odprowadzająca
  Usuwa płyn śródmiąższowy z tkanek, odprowadza limfę z powrotem do krwi. Neutralizuje i odprowadza toksyny z komórek tłuszczowych

To niezwykle inteligentny system, który – oprócz wrodzonych zdolności – nieustannie zdobywa nową wiedzę dzięki doświadczeniu. Uczy się rozpoznawać, oznaczać i neutralizować lub niszczyć obce ciała. Wie co przyjąć i przetworzyć, a co unieszkodliwić lub odrzucić – w ten sposób chronią nas, zachowując równowagę między światem wewnętrznym a zewnętrznym.

Naczynia limfatyczne biegną równolegle do naczyń krwionośnych, odbierając z otaczających tkanek zużytą wodę, odpady metaboliczne, bakterie i rozkładające się krwinki.

Jedna z największych sieci limfatycznych otacza jelito cienkie, gdzie jest największe skupisko komórek odpornościowych. Tutaj naczynia zbierają martwe białe krwinki, obce komórki, lipidy, zanieczyszczenia i wodę. Wszystko to spływa ku centralnym strukturom układu limfatycznego – większego zbiornika i cisterna chyli (zbiornik mleczu). Nazwa łacińska od białawej chłonki.  Cisterna chyli to poszerzony worek za aortą brzuszną, do którego spływa chłonka z pnia jelitowego i dwóch lędźwiowych.

W nim gromadzi się limfa, aż zostanie przepchnięta przez ruchy przepony do lewego przewodu piersiowego. To główny kanał zbiorczy -uchodzący do lewej  żyły podobojczykowej. Z kolei prawy przewód piersiowy odprowadza limfę z głowy i szyi do prawej żyły podobojczykowej, skąd płyny wracają do komór serca.

Warto zauważyć, że nawet po ustaniu pracy serca gradient ciśnienia w układzie limfatycznym pozostaje tak silny, iż naczynia potrafią nadal wciągać płyny przez ponad 24 godziny po śmierci. (Hydraulika działa nawet wtedy).

Węzły chłonne

Wzdłuż naczyń limfatycznych znajdują się maleńkie stacje filtracyjne – węzły chłonne. Są one gęsto wypełnione limfocytami i makrofagami, które wychwytują i niszczą bakterie.

Węzły chłonne można nazwać „stacjami odpornościowymi” – w tym sensie, że znajdują się w nich komórki B i T, odpowiedzialne za rozpoznawanie, zapamiętywanie i neutralizowanie najeźców. Kodują i rozpoznają obcy materiał genetyczny, bakterie, wirusy, grzyby i komórki nowotworowe.  Limfocyty T stoją najwyżej w hierarchii komórkowej systemu obronnego. Są oficerami odpowiedzialni za rodzaj ataku i organizację współdziałań komórkowych. Decydują o odpowiedzi immunologicznej polegającej na akceptacji bądź na reakcji prowadzącej do eliminacji rozpoznanych cząstek.

Naczynia chłonne wchodzące w skład systemu limfatycznego stanowią swoiste uzupełnienie układu krwionośnego. Wszystko to jest o wiele bardziej skomplikowane, bo praca całego organizmu jest jednoczesna, więc liczba różnego rodzaju powiązań jest wprost niewyobrażalna.

Ruch limfy

Układ limfatyczny nie ma własnej pompy, jest słabo unerwiony, a limfa przemieszcza się wyłącznie do góry. Przepływ płynu przez jego naczynia jest powolny i bierny – limfa nie jest pompowana przez serce, porusza się głównie dzięki ruchom przepony i skurczom mięśni. Dlatego naczynia w dolnych obszarach ciała, zwłaszcza nogach mają tendencję do spowolnionego przepływu i gromadzenia płynu –  bierne ciśnienie nie jest w stanie pokonać siły grawitacji.

Objawia się to tym, że w trakcie dziennych aktywności puchną okolice kostek, obrzęk zmniejsza się nocą, gdy ciało odpoczywa w pozycji poziomej.

Około 2/3 limfy tworzy się w wątrobie i jelitach. Limfa powstaje gdy osocze – filtrowane przez ścianki – przenika z naczyń do przestrzeni śródmiąższowej. Wędruje do szpiku kostnego, gdzie zbiera białe krwinki i rozprowadza do naczyń włosowatych. Lipidy odbiera z tkanki śródmiąższowej otaczającej jelito cienkie. Płyny przepływające przez sieć naczyń włosowatych stale się wymieniają, odświeżając tkanki i wspierając ich regenerację.

• Zdolność krwi do przenikania i opuszczania przestrzeni wewnątrzkomórkowych jako chłonki jest jednym z najważniejszych procesów w ludzkim ciele.

. Jeśli wykonuje się badania krwi przenikającej do komórek, dlaczego nie robi się pomiarów przefiltrowanego osocza lub limfy z nich wychodzącej limfy z nich wychodzącej?

Węzły chłonne

Naczynia chłonne to drogi ruchu płynu ustrojowego. Wchodzą w skład układu limfatycznego i stanowią swoiste uzupełnienie układu krwionośnego. Wszystko to jest o wiele bardziej skomplikowane, bo praca organizmu jest jednoczesna, więc liczba różnego rodzaju powiązań jest wprost niewyobrażalna.

Tkankę limfatyczną typu migdałki, węzły chłonne w gardle czy wyściółka jelita cienkiego, zamieszkują liczne kolonie limfocytów B, które tworzą barierę ochronną przed „obcymi”.

Węzły chłonne to punkty graniczne, gdzie mikrofagi filtrują i niszczą drobnoustroje.  Główne są zlokalizowane pod pachami, w pachwinach, na szyi, brzuchu i klatce piersiowej. Gdy zachorujemy w nich gromadzą się białe krwinki – wojsko stojące na straży odporności. Niedrożność węzłów chłonnych to pewny stan zapalny.

System obronny pracuje przy pomocy centralnych i obwodowych narządów limfatycznych. W ich skład wchodzą: grasica, szpik kostny, śledziona, węzły chłonne, migdałki, jelitowe kępki Peyera, wyrostek robaczkowy i naczynia chłonne.

Najważniejsza jest grasica. To ona decyduje, które komórki są tolerowane, a które likwidowane. Zbudowana z tkanki limfatycznej grasica  koduje co swoje, a co nie swoje i uczy limfocyty T jak mają funkcjonować. Dzięki temu układ odpornościowy rozpoznaje obcych, nie atakuje samego siebie.  Limfocyty T powstają w szpiku kostnym.  Ale stamtąd wędrują do „”szkoły” w grasicy, gdzie pod kierunkiem hormonów przechodzą edukację zarządzania, a nawet egzamin-selekcję.

Największym organem układu limfatycznego jest śledziona, która pełni rolę filtra dla krwi i limfy i strażnika wewnętrznej równowagi. W śledzionie znajdują się wyspecjalizowane komórki odpornościowe T i B oraz zmagazynowane przeciwciała, które rozpoznają i neutralizują obce substancje obecne w limfie i krwi. Krew napływająca do śledziony spowalnia bieg, co umożliwia usuwanie zużytych czerwonych krwinek i płytek krwi. Odświeżona swobodnej krąży po całym ciele.

Według medycyny wschodniej śledziona to centrum przetwarzania energii pozyskiwanej z pożywienia. Odpowiada za przemianę i dystrybucję esencji pokarmowej, energii witalnej (Qi, prana) i płynów ustrojowych. Pełni główne funkcje trawienne. Żołądek jedynie przyjmuje pokarm, za cały rozkład, transformację i dystrybucję odpowiada śledziona.

Wiele problemów zdrowotnych powstaje na skutek niedoboru śledziony, gorąca lub wilgoci. Więcej o wzorcach nierównowagi i objawach tutaj.

Limfa w ruchu

Patrząc na cały system limfatyczny, oczywiste jest że limfa musi pozostawać w ciągłym ruchu. Inaczej nie będzie w stanie usuwać odpadów z tkanek, krwi i płynów śródmiąższowych. Limfa powinna pozostawać płynna i elastyczna, reagując na rytm oddechu.

Ruch przepony działa jak miech – delikatnie uciska  i zasysa  płyn z naczyń włosowatych do większych naczyń limfatycznych. Dalej przez węzły chłonne, aż do cysterny chłonki, a stamtąd do przewodu piersiowego i żył podobojczykowych. Oddychanie wydawałoby się jest najbardziej naturalną rzeczą pod słońcem, jednak większość z nas oddycha nieprawidłowo. Więcej TUTAJ.

Gdy przepływ limfy zostaje spowolniony lub zablokowany pojawiają się guzki, grudki, torbiele i obrzęki. To znak, że limfa zastyga, a organizm próbuje jej przywrócić  naturalny przepływ. Zewnętrzny obrzęk węzłów chłonnych (na szyi, pod pachami) lub wewnętrzny (płuca, jama brzuszna) jest objawem zastoju limfatycznego. 

Niedrożny układ limfatyczny traci zdolność do skutecznego usuwania odpadów.  Ciało wtedy zaczyna do nas mówić. Ważne jest nauczyć słuchać, gdy ciało wciąż szepcze, nie czekać aż zacznie krzyczeć.

System limfatyczny i zioła

Aby limfa mogła płynąć swobodnie, ciało potrzebuje ruchu – zarówno fizycznego, jak i subtelnego, wewnętrznego. Rytm serca, oddech, ruch przepony, aktywność fizyczna, rozciąganie, podskoki góra-dół, masaże utrzymują limfę w cyrkulacji.

Niektóre zioła pomagają w przemieszczaniu limfy, poruszają zastoje, oczyszczają kanały, odżywiają krew i wspierają naturalny drenaż. Do klasycznych ziół poruszających limfę należą:

• Przytulia czepna głęboko porusza limfę, odżywia i oczyszcza układ limfatyczny, śledzionę, wątrobę.
• Fiołek trójbarwny – odtruwa krew i płyny, łagodzi stany zapalne skóry.
• Pokrzywa – mineralizuje, oczyszcza, tonizuje system limfatyczny i krwionośny.
• Nagietek – wspomaga drenaż, „przestraja, działa kojąco i przeciwzapalnie.
• Mniszek  – odżywia limfę i wątrobę, reguluje przepływ płynów
• Koniczyna czerwona rozprasza zastoje, poprawia przepływ limfy
• Gwiazdnica działa na system limfatyczny i  odpornościowy, rozprasza zastoje limfatyczne, ropnie, czyraki, usuwa metale ciężkie.
• Kalina koralowa natychmiast usuwa zastoje, stymuluje krążenie krwi i otwiera kanały.
• Prawoślaz o smaku śluzowatym rozbija zastoje, narośla, zgrubienia, guzki
• Dziewanna zmniejsza obrzęki, odżywia krew
• Liść brzoskwini detoksykuje, usuwa ropne ogniska zapalne.
• Serdecznik: odżywia krew, uspokaja ducha.
• Zioła gorzkie oczyszczają wątrobę i krew.

Każde z nich ma własny charakter, jedne działają jak miotła, inne jak fala lub miękki deszcz. Razem tworzą orkiestrę, która porusza wewnętrzny ocean, przywracając rytm i lekkość.

Herbatka poruszająca „wewnętrzne wody”

Wymieszać 2 łyżeczki przytulii i po jednej nagietka, fiołka, pokrzywy i korzenia mniszka.  Zalać 1 łyżkę mieszanki szklanką wrzątku, parzyć 15 minut pod przykryciem.  Pije się 2–3 razy dziennie przez 3 tygodnie wiosną lub w okresie osłabienia, spowodowanym zastojem limfy.

Ocet na drenaż limfatyczny

Po garści przytulii i liścia pokrzywy zalać litrem octu jabłkowego. Dodać 2 łyżki kwiatu nagietka. Wymieszać i postawić w ciemnym miejscu na 14 dni, codziennie wstrząsać. Przecedzić, przelać do butelki. Zastosowania:

• Wewnętrznie:1 łyżka stołowa octu w szklance wody, rano na czczo (oczyszcza układ limfatyczny i poprawia trawienie).
• Zewnętrznie: do nacierania nóg i kostek przy obrzękach lub uczuciu ciężkości.

Przepis wg Nicolasa Culpepera

Po łyżeczce fiołka trójbarwnego, liścia pokrzywy korzenia mniszka zalać 250 ml wrzącej wody. Zaparzać 15 minut. Pije się 2-3 razy dziennie dla „oczyszczenia brudnej krwi i usunięcia melancholii ze skóry”.