Niedobór jako wzorzec nierównowagi i zioła

Niedobór jest przeciwieństwem nadmiaru, zaś obydwa wzorce oznaczają nierównowagę, zaburzenie balansu. Z perspektywy medycyny zachodniej mówiąc o niedobrze mamy na myśli najczęściej składniki odżywcze, witaminy, związki mineralne.

Jako remedium proponuje się suplementy i najczęściej efektów brak. W naszej kulturze ukierunkowanej na łagodzenie symptomów, nie znajdowanie przyczyn, najłatwiej wziąć tabletkę licząc że objawy ustąpią. Niewiele osób zadaje sobie pytanie: dlaczego problem się pojawił, co go wywołało?

W medycynie tradycyjnej niedobór składników odżywczych ma tylko dwie przyczyny: złe odżywianie bądź zaburzenia metaboliczne.

Niedobór z perspektywy holistycznej

Wzorce niedoboru pojawiają się najczęściej na skutek braku substancji witalnych i prowadzą do zaburzeń funkcjonowania narządów wewnętrznych i ogólnie całego organizmu.  Najczęstszymi objawami są brak sił, zmęczenie, słaby puls, blady język, osłabienie głosu, kiepskie trawienie i przyswajanie, luźne stolce. Niedobór objawia się głównie nadwrażliwością na stres, czynniki klimatyczne i silnymi reakcjami na spożywane pokarmy.

TCM wyróżnia 5 rodzajów rodzaje niedoborów: krwi , esencji Jing, energii Qi ,Yang i Yin. Każdy narząd może wykazywać różnorodne zaburzenia niedoboru, w tym czynnościowe.

Niedobór krwi

Objawia się zmęczeniem, bezsennością, problemami z pamięcią, koncentracją, stany lękowe. Towarzyszą im słabe, nieregularne tętno, matowa, blada twarz, usta, język, drętwienie kończyn, niewyraźne widzenie, mrowienie, drętwienie kończyn, skąpe miesiączki lub zanik.

Krew jest częścią Yin. Długotrwały niedobór krwi powoduje suchość skóry, błon śluzowych, języka, włosów, rozdwajanie paznokci, pieczenie oczu, swędzenie, mrowienie.  Objawy te wynikają z dysfunkcji różnych narządów, najczęściej śledziony.

Niedobór krwi powstaje, gdy całe ciało lub konkretny narząd nie jest odpowiednio odżywiony krwią. Najczęściej wynika z zaburzeń pracy śledziony lub krzepnięcia krwi.

• Niedobór krwi w wątrobie powoduje kłopoty ze wzrokiem, zmęczenie, drętwienie, skąpe miesiączki .
• W sercu: bladość twarzy, ust, języka, bezsenność, słabe tętno
• W śledzionie: sucha skóra, włosy, osłabione kończyny, luźne stolce, słaby apetyt, wychudzenie, zmęczenie, blade usta, wzdęcia po posiłkach, nieregularny puls, blady, suchy język szczególnie po bokach

• Zioła tonizujące, odżywiające krew: korzeń rehmannii, białej piwonii, traganek, arcydzięgiel, dzięgiel chiński, lukrecja, głowienka pospolita, szałwia, gwiazdnica, cytryniec chiński, granaty, rodzynki, jagody goji, kolcowój, morwa, grzyby grzyby reishi, shitake.

Niedobór energii życiowej Qi/prany

Energia życiowa jest fundamentalną esencją życia. Ożywia naszą fizyczną formę, wprawia w ruch mięśnie i każdą komórkę ciała, wywiera wywiera wpływ fizyczny i energetyczny na organizm. Czerpiemy ją z pożywienia, ze słońca, ziemi, wody, poprzez oddech z powietrza, eteru.

Tracimy poprzez stres, nadmierne myślenie, negatywne emocje, toksyczne relacje, nieodpowiednie odżywianie. Główne objawy: zmęczenie, wyczerpanie, słabe krążenie, tętno, głos, brak apetytu, płytki oddech, lekkie duszności, blada twarz, zimne kończyny, przygnębienie, ospałość, zablokowane emocje, zniekształcone postrzeganie.

Niedobór energii życiowej może wynikać również  z osłabienia energetycznego płuc lub/i śledziony, nerek bądź serca.

• Zioła: adaptogeny – żeń-szeń, traganek, ogórecznik, imbir, lukrecja, święta bazylia, ashwagandha, osha, oman wielki, figi, daktyle, amla, cytryniec chiński. Czasem trzeba zastosować rośliny wzmacniające płuca, śledzionę, nerki, układ nerwowy, pobudzające krążenie.

Ajurweda zaleca wieczorne ciepłe kąpiele z dodatkiem imbiru i sody oczyszczonej. Unikać żywności przetworzonej, tłustych, smażonych ciężkich do strawienia potraw. Pokarmy powinny być świeże, odżywcze, ciepłe, lekkie z przewagą słodkiego smaku. Idealna jest potrawa kichadi z czerwonym ryżem lub congee.

Niedobór Yang

Ma podobną naturę do niedoboru Qi.  Główne objawy: odczuwanie zimna, słabe krążenie, zmęczenie, letarg, rozkojarzenie, senność, powolny puls, blade usta, język i skóra, biegunki, częste oddawanie jasnego moczu, zimne kończyny, wilgotny język, brak pragnienia.

W przypadku niedoboru Qi/prany zaburzona jest przede wszystkim funkcja transformacji energii życiowej.  Przy niedoborze Yang brakuje energii ciepła, ochrony Qi.  Najczęściej niedobór Yang dotyczy: nerek, śledziony, żołądka, płuc, serca.

Zioła Yang rozgrzewają, osuszają, stymulują ruch, rozpraszają zastoje. Przeciwdziałają stagnacji, wychłodzeniu, wilgoci, przekrwieniu, blokadom, letargowi, depresji.

• Krwawnik, bazylia, rozmaryn, tymianek, oregano, chili, estragon, chrzan, cynamon, anyżek, szafran, imbir, kardamon, dereń i większość aromatycznych.

Niedobór Yin

Yin jest pasywną łagodną energią żeńską, elementem chłodzącym, regenerującym, relaksującym.

Typowe objawy niedoboru Yin: rozdrażnienie, niepokój, rozgorączkowanie, wyczerpanie, podwyższona temperatura, szybki puls, uderzenia gorąca, spierzchnięte usta, suchy, czerwony język, zaparcia, zaczerwieniona skóra, skąpy ciemny mocz, mocny zapach potu, suchość gardła i języka nocą.

Narządami najbardziej narażonymi na niedobór Yin: nerki, płuca , serce, wątroba i żołądek . Przy poważnym, długotrwałym, trwającym latami niedoborze Yin rozwija się puste gorąco – więcej TUTAJ.

Zioła Yin chłodzą, relaksują, nawilżają, koją. Przeciwdziałają nadmiarowi energii żywiołu ognia: podrażnieniom, stanom zapalnym, zaognionym tkankom, gorączce.

• Przykłady: prawoślaz, lukrecja, brzoza, lipa, melisa, szałwia, nagietek, lawenda, wrzos, miodunka, ślaz, przywrotnik, skrzyp polny, ogórecznik, serdecznik, mniszek, pokrzywa, przytulia, lubczyk.

Niedobór Yin powstaje na skutek stresu, nerwowości, napięć lęków, niedosypiania, picia zbyt małej ilości płynów, spożywania przetworzonej żywności, olejów rafinowanych, niewłaściwego używania ziół powodujących wysuszenie tkanek. Niemal powszechny u osób konstytucji vata,  przepracowanych, żyjących w stresie.

Jako płynny element pozwala przyswajać, transportować, wiązać, wchłaniać. Przy niedoborze Yin organizm nie będzie w stanie wykorzystać składników i z pokarmów i ziół. Zaobserwowałam, że kiedy właściwie dobrane zioła nie działają to najczęściej przyczyną jest ukryty niedobór Yin, związany z żywiołem wody.

B della Porta