Podolog – kto to i czym się zajmuje?

Problemy ze stopami to nie tylko kwestia estetyki – towarzyszące im dolegliwości bólowe, dyskomfort podczas chodzenia, a nawet trudno gojące się zmiany skórne mogą skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie.

W takich sytuacjach wiele osób nie wie, do kogo zwrócić się o pomoc. Czy to jeszcze sprawa dla kosmetyczki? A może już dla dermatologa?
Tymczasem istnieje specjalista, który zajmuje się właśnie tą wąską dziedziną zdrowia – mowa tu oczywiście o podologu.  Kim jest i kiedy warto się do niego zgłosić?

Podolog – co to za specjalista i czym się zajmuje?

Podolog to specjalista zajmujący się diagnozowaniem, profilaktyką i nieinwazyjnym leczeniem problemów skóry stóp oraz płytek paznokciowych. W Polsce zawód podologa nie jest jeszcze oficjalnie regulowany ustawowo, co oznacza, że nie istnieje jedna, ściśle określona ścieżka edukacyjna czy system certyfikacji. Mimo to, coraz więcej szkół policealnych oraz uczelni wyższych oferuje kierunki i kursy z zakresu podologii.

Dobry podolog ma zwykle wykształcenie kierunkowe – najczęściej kosmetologiczne lub medyczne – oraz ukończone specjalistyczne szkolenia z zakresu podologii. Pracuje zwykle w gabinetach podologicznych, czasem również w gabinetach kosmetycznych, medycyny estetycznej, a nawet w placówkach rehabilitacyjnych czy prywatnych klinikach.

Zakres usług podologa jest szeroki i obejmuje między innymi:

• usuwanie odcisków, modzeli i i innych zmian skórnych w obrębie stóp;
• opracowywanie pękających pięt i zrogowaceń w obrębie haluksów czy ostróg piętowych;
• leczenie wrastających paznokci (wraz z ich wycinaniem, korekcją wzrostu przy pomocy specjalnych narzędzi i innych metod);
• pielęgnację stóp diabetyków;
• opracowywanie paznokci zmienionych chorobowo (na przykład w wyniku rozwoju grzybicy czy onycholizy);
• profilaktykę grzybic i infekcji skórnych stóp.

Kto i kiedy powinien udać się do podologa?

Do podologa warto udać się zawsze wtedy, gdy w obrębie stóp i paznokci pojawiają się zmiany skórne, które nie ustępują pomimo codziennej pielęgnacji. Oto najczęstsze przypadki, dolegliwości i schorzenia, w których zasadne będzie skorzystanie z pomocy podologa:

• modzele: to zrogowaciałe zmiany skórne powstałe w wyniku długotrwałego ucisku lub tarcia. Czasem bywają bolesne i utrudniają chodzenie. Podolog może je bezpiecznie usunąć oraz przekazać pacjentowi wiedzę o profilaktyce powstawania modzeli;
• odciski i nagniotki: podobnie jak modzele, powstają w wyniku ucisku, ale są głębsze i często bardziej bolesne. Nieumiejętne usuwanie odcisków może prowadzić do stanu zapalnego. Podolog dysponuje odpowiednimi narzędziami i wiedzą, by zrobić to bezpiecznie;
• wrastające paznokcie: częsta i bardzo dokuczliwa dolegliwość, która zwykle prowadzi do stanu zapalnego, bólu, a nawet infekcji.Podolog może zastosować klamry ortonyksyjne lub inne techniki, by skorygować tor wzrostu paznokcia i przynieść pacjentowi ulgę w bólu;
• pękające pięty: sucha, zrogowaciała skóra pięt pęka, powodując ból, a czasem nawet krwawienie. Podolog usuwa zrogowacenia i regeneruje skórę przy użyciu specjalistycznych preparatów – zarówno stosowanych w gabinecie, jak i przeznaczonych do pielęgnacji domowej;
•  zgrubiałe, zmienione chorobowo paznokcie: zmiany w obrębie paznokci mogą wynikać z grzybicy, urazu lub chorób ogólnoustrojowych. Podolog pomoże ocenić stan płytki paznokcia i wdrożyć odpowiednie postępowanie pielęgnacyjne, a w razie potrzeby – skieruje pacjenta do innego specjalisty;
• profilaktyka stopy cukrzycowej: u pacjentów z cukrzycą szczególnie ważna jest profilaktyka uszkodzeń skóry i regularna kontrola stanu stóp. Podolog dba o odpowiedni stan naskórka i paznokci, by zapobiegać powikłaniom i owrzodzeniom;
• grzybica paznokci lub stóp: jeśli podejrzewamy infekcję grzybiczą, warto skonsultować się z podologiem, który oceni stan zmian, wdroży procedury w zakresie swoich kompetencji, a w razie potrzeby – skieruje pacjenta do dermatologa;
• deformacje stóp i palców: współpraca z podologiem może pomóc w doborze wkładek ortopedycznych, korygujących czy odciążających, co przynosi ulgę przy dolegliwościach występujących przy palcach młoteczkowatych, haluksach i innych deformacjach stóp lub zaburzeniach układu ruchu.

W jakich sytuacjach konieczna będzie wizyta u dermatologa, zamiast u podologa?

Chociaż podolog może skutecznie pomóc w wielu dolegliwościach, są sytuacje, w których konieczna jest konsultacja z lekarzem dermatologiem. Podolog nie ma uprawnień do stawiania diagnoz lekarskich ani do przepisywania leków. Dlatego, jeśli objawy wykraczają poza zakres jego kompetencji, powinien skierować pacjenta do odpowiedniego specjalisty. Do dermatologa warto udać się w przypadku:

• przewlekłych, trudno gojących się ran: jeśli rana nie goi się przez dłuższy czas lub towarzyszą jej objawy zapalne (ropienie, gorączka, obrzęk), konieczna jest pomoc lekarza. Może być to oznaka infekcji lub choroby ogólnoustrojowej;
• zaawansowanych objawów stopy cukrzycowej: gdy pojawia się martwica, owrzodzenia czy znaczne zmiany skórne, niezbędna jest kompleksowa opieka medyczna i leczenie pod nadzorem specjalistów – nierzadko prowadzone w szpitalu;
• silnych reakcji alergicznych lub zapalnych skóry: zmiany skórne o podłożu alergicznym, atopowym czy autoimmunologicznym wymagają diagnozy dermatologa, który może zlecić odpowiednie badania i postępowanie terapeutyczne;
• rozległych infekcji grzybiczych lub bakteryjnych: podolog może rozpoznać problem i skierować pacjenta do dermatologa, gdy leczenie miejscowe nie przynosi efektów lub gdy infekcja rozprzestrzenia się, mimo wdrożenia standardowego postępowania;
• nietypowych, podejrzanych onkologicznie zmian skórnych: każda podejrzana zmiana barwnikowa lub guzek powinny być ocenione przez dermatologa, który – w razie potrzeby – zleci wymagane do postawienia diagnozy badania.

Podsumowując, podolog to specjalista, który może znacząco poprawić komfort życia pacjentów z problemami pojawiającymi się w obrębie stóp i paznokci. Choć nie jest lekarzem, zdobyta wiedza i umiejętności czynią z jego gabinetu ważny przystanek pomiędzy salonem kosmetycznym a wizytą u lekarza. W przypadku dolegliwości takich jak modzele, odciski, pękające pięty czy infekcje grzybicze paznokci, jego pomoc jest nie tylko wskazana, ale wręcz niezastąpiona. W przypadku poważniejszych zmian skórnych czy przewlekłych ran, konieczna będzie jednak konsultacja z dermatologiem lub innym specjalistą medycznym.

Źródła:

1. Lek. A. Cichewicz, aktualizacja: lek. M. Wiercińska, Budowa i choroby paznokci: grzybica paznokci, wrastający paznokieć, zanokcica, liszaj płaski, łuszczyca paznokci, inne – przyczyny, objawy, leczenie [w:] Medycyna Praktyczna, 28.10.2022
2. Mgr E. Falińska, podiatra, Podiatra czy podolog? Rola podiatry w wielodyscyplinarnym leczeniu zespołu stopy cukrzycowej [w:] Medycyna Praktyczna, 29.03.2019
3. Mgr M. Jakubczak, dr hab. n. med. D. Wcisło-Dziadecka, Zabiegi podoligiczne w leczeniu hiperkeratoz [w:] Dermatologia po Dyplomie 03/2022
4. D. Abratkiewicz, Podologia estetyczna. Czy podolog może zajmować się stylizacją paznokci? [w:] Kosmetologia Estetyczna 5/2023
5. M. Ludwiczak, Jak bezpiecznie korzystać z ostrzy w gabinecie pedologicznym [w:] Kosmetologia Estetyczna 5/2023