Zielarskie przepisy z żurawiny – zastosowania, wzorce zaburzeń

Małe, cierpkie owoce żurawiny od niepamiętnych czasów służyły ludziom za pokarm i lekarstwo. Niewielkie krzewinki rosły na mokradłach i torfowiskach, gdzie ziemia łączy się z wodą – dlatego uznawano ją za roślinę graniczną –  chroniącą przed chorobami rodzącymi się z wilgoci i chłodu.

Zwyczajowa nazwa wywodzi się od osobliwego kształtu kwiatów, które wiosną przypominają głowę, szyję i długi dziób żurawia. Wierzono, że podobnie jak ten ptak, żurawina obdarza czujnością, siłą przetrwania i zdolnością odnajdywania drogi w trudnych warunkach. Nazwa botaniczna Vaccinium oxycoccos po łacinie oznacza szczepionkę –  sugeruje lecznicze działanie.

Żurawina błotna

To wiecznie zielona, karłowata krzewinka o cienkich pędach. Ma drobne błyszczące listki o zaostrzonych, czasem podwiniętych brzegach, od spodu jaśniejszych. Należy do rodziny wrzosowatych i jest spokrewniona z borówkami. Wiosną wytwarza w dół odwinięte kwiaty na długich szypułkach, o różowych płatkach.

Jesienią pojawiają się owoce większe od liści. Początkowo białe,  po osiągnięciu pełnej dojrzałości przebarwiają się w głęboką czerwień. Surowcem zielarskim są dojrzałe owoce zbierane do zimy, ze stanu naturalnego. Robi się z nich soki, wyciągi lub suszy. Jagody żurawiny hodowlanej dojrzewają 2 tygodnie wcześniej, świetne na witaminowe przetwory – sosy i dżemy.

W tradycyjnym zielarstwie

Dawne zielniki piszą, że „owoce żurawiny krew wzmacniają, gorączki gaszą, i gnijące soki z ciała wypędzają„.  Stosowano je przy chorobach nerek i pęcherza, dolegliwościach układu trawiennego, przy osłabieniu po długiej zimie i tam, gdzie potrzebne było oczyszczenie i odświeżenie organizmu.

Profil energetyczny
Smak: cierpki, kwaśny, gorzki
Energetyka: chłodzi, osusza,
Tkanki: nerki, pęcherz, płuca, żołądek, wątroba
Działanie: usuwa gorąco i toksyny z krwi, rozpuszcza kamienie nerkowe, otwiera płuca, tonizuje luźne tkanki 

Żurawina oczyszcza gorąco i wilgoć, porusza zastój w okolicach brzucha i miednicy. Obkurcza, napina, „scala do kupy” zbyt luźne tkanki. Hamuje nadmierną produkcję wydzielin, pomaga neutralizować trucizny, toksyny. Wskazana przy wzorcach:

• Wilgotno-gorące infekcjach dróg moczowych, pieczenie, mętny, ciemny mocz
• Gorący zastój wątroby – emocje gniewu, złości
• Kamienie dróg moczowych
• Zaburzenia trawienia, utrata apetytu,
• Rany, owrzodzenia jamy ustnej, słabe błony śluzowe, luźne tkanki, skłonność do żylaków, paradontoza
• Chłodzący charakter łagodzi zaostrzoną pitta dosha

Co mówi nauka?

Żurawina błotna to naturalny antybiotyk. Bogata w polifenole, pektyny, witaminę C, B1, beta-karoten, kwasy: cytrynowy, jabłkowy, ursolowy, benzoesowy, galusowy, chinowy, oleandrowy. 

Zawiera substancje hamujące zasiedlanie się bakterii w układzie moczowym.  Flawonoidy wzmacniają elastyczność naczyń krwionośnych. Garbniki napinają luźne tkanki. Antocyjany działają przeciwutleniająco, tonizują naczynia krwionośne, stabilizują wiązania włókien kolagenowych i chronią przed procesami zapalnymi.

Dzięki kwasom organicznym można wykorzystać jako naturalny konserwant w przetworach z łatwo psujących się owoców: truskawek, malin. Generalnie żurawina wzmacnia serce, układ krwionośny, poprawia pracę układu pokarmowego i przemianę materii. Oczyszcza z toksyn, wzmacnia, poprawia pamięć i relaksuje system nerwowy.

Działanie: przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne, ściągające , moczopędne, przeciwutleniające, przeciwwymiotne, przeciwbiegunkowe przeciwobrzękowe, przeciwpłytkowe – hamujące agregację płytek krwi, przeciwdziałając powstawaniu zakrzepów.

Zastosowania współczesne: 

• Infekcje, stany zapalne pęcherza i dróg moczowych
• Skłonność do próchnicy zębów, choroby dziąseł, paradontoza, [1]
• Wrzody żołądka, dwunastnicy, słaba przemiana materii
• Dolegliwości serca, układu krwionośnego, nerwowego,
• Zaburzenia wzroku:  zwyrodnienie plamki żółtej, siatkówki,  retinopatia, zaćma, kurza ślepota, jaskra
• Reumatyzm, dna moczanowa, RZS
• Niewydolność żylna (zwłaszcza dolnych kończyn), hemoroidy, żylaki, łamliwość naczyń włosowatych

Co ciekawe Indianie północnoamerykańscy wykorzystywali bakteriobójcze właściwości  żurawiny do leczenia ran, także po zatrutych strzałach. Cenili za wysoką wartość odżywczą, stosowali w leczeniu szkorbutu, dolegliwości układu moczowego. Suszone jagody o działaniu ściągającym używano przy biegunkach, czerwonce. Odwary z liści w leczeniu cukrzycy.

Olejki z nasion żurawiny wielkoowocowej stosuje się do pielęgnacji cery suchej i problematycznej. 2-3 krople wystarczają by nawilżyć całą twarz.  Wygładza, rozjaśnia skórę i opóźnia powstawanie zmarszczek.

Zielarskie przepisy z żurawiny

Domowy sok 

Najzdrowszym jest świeżo wyciśnięty sok z żurawiny. Sok wyciskamy z surowych owoców w wyciskarce lub sokowirówce. Jeśli chcemy przygotować zapasy na dłużej bierzemy: 1 kg żurawiny, litr wody, 150 g cukru.

Owoce zasypujemy cukrem w garnku. Odstawiamy na kilkanaście godzin. Zalewamy wodą i gotujemy na małym ogniu nie doprowadzając do wrzenia. Po wystudzeniu przecedzamy. Przelewamy do wyparzonych słoiczków i odwracamy do góry dnem.

• Sok z żurawiny odtruwa i oczyszcza organizm.
• Poprawia odnosi odporność, łagodzi infekcje nerek i dróg moczowych, nieżyty przewodu pokarmowego
• Reguluje ciśnienie krwi, wzmacnia serce i układ krążenia
• Zapobiega tworzeniu się zakrzepów
• Pomocniczo stosuje się przy anginie, chronicznym zapaleniu migdałków, bezsenności, chorobach reumatycznych, chronicznym zmęczeniu, awitaminozie, nadmiernym stresie

Bez obawy można stosować u małych dzieci w leczeniu przeziębień i gorączki.

• Sok żurawinowy z miodem 1-2 łyżeczki na szklankę. Pije się 20 minut przed posiłkiem 100 ml. Pomaga na kaszel, ból gardła, przeziębienia, ostre infekcje układu oddechowego.
• Wymieszany 1:1 z sokiem buraczanym stosuje się w dolegliwościach spowodowanych niedoborem kwasu żołądkowego, zapaleniu okrężnicy z zaparciami, skurczami. Chroni przez zakrzepowym zapaleniem żył i miażdżycą. Kuracja 2 tygodniowa, 1/4 szklanki 3 razy dziennie.

Napój z wytłoków

Pozostałości po wyciśniętym soku zalewamy wodą. Odstawiamy na godzinę. Odcedzamy dodajemy wcześniej przygotowanego soku i miód do smaku. Przelewamy do szklanego naczynia. Można popijać cały dzień dla wzmocnienia.

Żurawina na paradontozę 

Codziennie zjadanie garstki żurawiny wzmacnia i napina słabe błony śluzowe jamy ustnej, zapobiega obniżaniu się dziąseł i próchnicy zębów. Kurację stosuje się 2 tygodnie. Świeże owoce można zamrozić lub ususzyć.

Żurawina z czosnkiem i miodem

Na odporność, osłabienie serca, nadciśnienie, miażdżycę.  Zalecana osobom, którym grozi zawał serca i po zawale. Przepis tutaj

Domowy kisiel z żurawiny

• Szklanka żurawiny
• 1 i ½ szklanki gotowanej wody
• 4 łyżeczki cukru
• 2 czubate łyżeczki mąki ziemniaczanej

Żurawinę rozgniatamy i przecieramy na sitku. Większą część przecieru zalewamy wrzątkiem. Zagotowujemy, dodajemy cukier. W garnuszku bełtamy mąkę ziemniaczaną z zimną wodą. Wlewamy roztwór do garnka ciągle mieszając. Jak się zagotuje zmniejszamy ogień. Dodajemy pozostałą część przecieru mieszając. Przelany do salaterek kisiel można polać sokiem. Wyśmienicie smakuje i łagodzi nieżyty układu pokarmowego.

Kulinarne przetwory z żurawiny

Sos żurawinowy do mięsa

Ciekawy, lekko cierpki smak sprawia, że pieczyste smakuje wybornie.

• ½ kg żurawiny
• 10 łyżek dobrego, gronowego czerwonego wina
• szklanka wody
• 2 łyżki cukru
• pieprz cayenne, mielone goździki, cynamon, imbir, najlepiej kandyzowany, gałka muszkatołowa

Wypłukaną żurawinę zalewamy w garnku wodą. Gotujemy na średnim ogniu mieszając.  Kiedy owoce zaczną pękać i puszczać sok dolewamy wino, cukier i przyprawy. Gotujemy aż sos uzyska pożądaną konsystencję – nie może się rozwarstwiać. Serwujemy na stół w osobnej salaterce do dań z drobiu i mięsa.

Jabłka z żurawiną i cynamonem pod kruszonką 
06Łatwy przepis tutaj

Nalewka z żurawiny

• 1 kg żurawiny, ½ litra wódki
• szklanka cukru, pół kubka wody
• Kilka kropli olejku migdałowego

Umyte i wysuszone owoce zamrażamy na dobę. Po wyjęciu z zamrażalnika wsypujemy do szklanego słoja. Rozgniatamy, zalewamy wódką Odstawiamy w temperaturze pokojowej. Po 2-3 tygodniach odcedzamy. Gotujemy w wodzie cukier i olejek. Schłodzony syrop łączymy z nalewką. Przelewamy do butelek, im dłużej dojrzewa tym lepiej smakuje. Nalewkę można stosować zapobiegawczo przy częstych infekcjach układu moczowego. Jako środek wzmacniający, witaminizujący. Pije się 1-2 kieliszki dziennie.

Uwaga: osoby stosujące leki rozrzedzające krew powinny ostrożnie sięgać po żurawinę i jej przetwory.