Kardamon „król przypraw” – lecznicze działanie i przepisy

Kardamon pomoże usunąć nadmiar śluzów i doda pikanterii herbatkom. Rozgrzewający, ostro-słodki z nutką cytrusów i imbiru jest popularną przyprawą w Indiach i na Bliskim Wschodzie.

Ponoć zapewnia pomyślność i chroni przed kradzieżą. Dawniej ziarenka kardamonu zabierano w podróż dla ochrony przed złą przygodą i rozjaśniania umysłu w rozmowach o interesach. Indyjskie „Wedy” wymieniają jako mistyczny środek rozbudzający świadomość, wyprowadzający umysł ze stanu niewiedzy.

Kardamon malabarski

Ojczyzną kardamonu są wilgotne, tropikalne lasy południowych Indii, skąd przed wiekami przyprawa trafiła do Afryki, a stamtąd z kupcami arabskimi rozpoczęła podbój Europy. Zachwyciła Greków, potem Rzymian.

W średniowieczu tylko najbogatsi mogli sobie na nią pozwolić, bo za jedną część kardamonu kupcy arabscy żądali dwu części złota. Nic dziwnego, że nawet w magnackich kuchniach nie gościł zbyt często, ale że działał na potencję, to niektórzy bogacze byli gotowi zapłacić majątek. Do dziś jest najdroższą po szafranie przyprawą.

Kardamon malabarski (Elettaria cardamomum) jest tropikalną byliną z rodziny imbirowatych. Dorasta do 2–3 metrów, wytwarza grube, mięsiste kłącza i korzenia.  Owocem jest skórzasta dwukomorowa torebka. W każdej z komór znajdują się drobne, kanciaste nasiona o bardzo silnym zapachu. Aromat tak przyjemny, że w starożytności wytwarzano z nich perfumy.

W zielarstwie tradycyjnym

Hipokrates zalecał inhalacje i napary z kardamonu przeciw kaszlowi, skurczom brzucha i zatrzymaniu moczu. Awicenna na reumatyzm, bóle stawów, leukemię i zalegający śluz.

W medycynie wschodniej kardamon jest tonikiem trawiennym, usuwającym stagnację treści pokarmowej i wzdęcia. Wskazania – zimny, wilgotny żołądek lub śledziona (TCM). Przydatny, gdy gdy pokarm zalega w żołądku, co objawia się grubym, białym nalotem zwłaszcza w tylnej i środkowej części języka oraz nieprzyjemnym oddechem.

Kardamon jest bardzo aromatyczny. Jego smak jest najbardziej wyrazisty w indyjskiej herbatce masala chai. Dodany do kawy, bez obciążania układu nerwowego, neutralizuje pobudzające działanie kofeiny. W potrawach przyspiesza trawienie, niweluje gazy, wzdęcia w żołądku i jelicie cienkim. Rozprasza zastoje śluzów i trawionej treści pokarmowej, zmniejsza przekrwienie tkanek. W Indiach po posiłkach żuje się nasiona kardamonu, odświeżają oddech, nawet wybielają zęby.

Profil energetyczny
Smak: aromatyczny, lekko ostry, po strawieniu słodki,
Energetyka: lekko rozgrzewa, odświeża, osusza bądź nawilża,
Tkanki: płuca, śledziona, żołądek,
Działanie: równoważy energię żywiołów, osusza zimną wilgoć, usuwa zalegający śluz, odtruwa, uwalnia na zewnątrz, wzmacnia wzrok.

Kardamon rozgrzewa płuca, otwiera klatkę piersiową, rozrzedza śluz. Pomaga w kaszlu, zapaleniu oskrzeli, astmie oraz zmniejsza ucisk w klatce piersiowej z powodu wzdęć trawiennych. Uspakaja układ nerwowy, oczyszcza umysł, pomaga w stanach nerwowości, które zaburzają trawienie.

• Główne zastosowania w medycynie wschodniej: zaburzenia trawienia, skurcze żołądka, jelit, nudności, wymioty, wzdęcia, kolki, biegunki, zaparcia, gruby nalot na języku, nieświeży oddech, osłabienie apetytu, anoreksja,
• Niedrożność i bolesne zastoje w kończynach, obrzęk stawów, choroby płuc, astma, ból głowy, bóle powodowane nadmiarem zimnej wilgoci, nadmierne pocenie, pogarszanie wzroku, kurza ślepota, letarg, alergie, osłabienie.

Kardamon ma łagodny, orzeźwiający, lekko słodkawy smak. To doskonały składnik gorzkich herbatek, łagodzi goryczkę i nadaje im świeżości. Na poziomie emocjonalnym oddala zmartwienia, troski, niepokój, motywuje, inspiruje do działania.

Wskazany dla osób przeciążonych obowiązkami, zmartwieniami, wypalonych pracą. Równoważy wszystkie trzy dosha. Doskonały dla kapha, szczególnie dla żołądka i płuc, uspakaja vata. Ajurweda uważa, że zestraja umysł, równoważąc pracę obu półkul mózgowych.

Co mówi nauka?

Za lecznicze działanie odpowiada głównie bogaty skład olejków eterycznych m.in. limonen, cyneol, menton, β-pinen, alpha-terpineol o silnym działaniu antyoksydacyjnym. Kardamon jest źródłem potasu, wapnia, magnezu, żelaza, witamin A, C, niacyny, tiaminy, ryboflawiny.

Działanie: przeciwzapalne, odkażające, detoksykujące, moczopędne, wiatropędne, przeciwbólowe, przeciwskurczowe, przeciwwymiotne, uspokajające, przeciwdepresyjne, rozszerzające oskrzela, przeciwnowotworowe.

Zapobiega agregacji płytek krwi i przyklejaniu się do ścian tętnic, obniża ci śnienie, rozluźnia mięśnie oddechowe, wzmaga wydzielanie żółci i zapobiega stłuszczeniu wątroby, obniża poziom cukru we krwi, poprawia pracę trzustki.

Olejki zawarte w kardamonie hamują rozwój wirusów, bakterii, grzybów i pleśni, łagodzą towarzyszące infekcjom i stanom zapalnym bóle stawów, mięśni, głowy. Działa antydepresyjnie, ale równocześnie ożywia, koi nerwy, eliminuje stany lękowe, ale nie otępia. Poprawia sprawność intelektualną lepiej niż kofeina.

Kardamon przepisy zielarskie

Napar z kardamonu
Łyżeczkę zmielonych nasion zalewamy szklanką wrzątku. Parzymy kwadrans pod przykryciem. Po przecedzeniu pije się 3 razy dziennie pół szklanki przed jedzeniem. Nasiona kardamonu rozdrabniamy tuż przed użyciem. Zmielone szybko wietrzeją i tracą właściwości lecznicze. Czarny kardamon różni się od zielonego bardziej intensywnym, trochę kamforowym, żywicznym smakiem. Poniższe przepisy dotyczą zielonego.

Odwar z kardamonu
Zalewamy 2 szklankami wrzątku 6 przeciętych na pół ziaren. Gotujemy 3–5 minut i jeszcze parzymy 10 minut pod przykryciem, przecedzony wy war wlewamy do termosu. Przy nudnościach, zaburzeniach żołądka, pije się 2–3 łyki co 15 minut. Dzieci połowę porcji.

Mleko z kardamonem
Według ajurwedy mleko działa jak substancja nośnikowa, przenosi aktywne substancje ziół głębiej w tkanki. Kardamon z kolei wzmaga przyswajanie mleka i nie powoduje objawów nietolerancji. Szklankę mleka podgrzewamy z połową łyżeczki kurkumy, jedną ósmą łyżeczki kardamonu i szczyptą cynamonu. Powoli gotujemy, zdejmujemy z ognia, dosładzamy miodem. Pomaga zarówno w objawach depresji, jak i nadmiernym pobudzeniu nerwowym, ułatwia zasypianie.

Kardamon w mieszankach

Zamiast tabletek przeciwbólowych – przepis Tutaj.

Herbatka wielozadaniowa
Pół laski cynamonu, 2 szklanki wody, kawałek świeżego imbiru wielkości kciuka, pół laski wanilii, 2–3 ziarenka kardamonu, 2 goździki, cytryna, miód, łyżeczka wybranych ziół opcjonalnie.

Do rondelka wrzucamy goździki, kardamon, pokrojony imbir, wanilię, cynamon. Zalewamy zimną wodą, doprowadzamy do wrzenia, gotujemy na małym ogniu pod przykryciem 4–5 minut. Po zdjęciu z ognia dosypujemy łyżkę wybranych ziół, mieszamy i odstawiamy 10–15 minut pod przykryciem, przecedzamy, dosładzamy miodem i dodajemy 2 grube plastry cytryny.

Ciepłą herbatkę pije się małymi łykami, rozgrzewa od środka, poprawia krążenie, trawienie, zabezpiecza organizm na cały dzień przed utratą ciepła i wewnętrznym wychłodzeniem, tym samym chroni układ immunologiczny. Pomaga przy pierwszych oznakach przeziębienia, oczyszcza z toksyn. Z dodatkiem cykorii podróżnik zmniejszy łaknienie, wspomoże spalanie tłuszczu.

Kardamon w kuchni

Aromatyczne nasiona, o silnym korzennym aromacie z orzeźwiającą nutką czynią potrawy lżej strawnymi i nadają interesujący smak. Kardamon pasuje do potraw z ryb, mięsa i drobiu, marynat, ciast, zupy fasolowej, grochowej, kartoflanki. Ożywia warzywa o nieco mdłym smaku jak marchew i dynia.

• Do mleka z przyprawami — na niestrawność i kolki.
• Do kawy — na ciężkość, zgagę i pobudzenie krążenia.
• Do ryżu — na wzdęcia, wilgoć i śluz.
• Do słodkich potraw — uspokaja żołądek przy nadmiarze cukru.

Kawa z kardamonem dla różnych konstytucji

Arabowie od wieków doprawiają kawę kardamonem. Kilka otwartych torebek nasiennych wkładają do dziobka mosiężnego dzbanka. Tak aromatyzują napój, łagodząc goryczkę.  Kawa z kardamonem pobudza, poprawia oddychanie, zapobiega ciężkości, stagnacji, tworzeniu śluzu, refluksowi, nadmiernemu gorącu w żołądku i ognistym emocjom.

• Vata — niepokój, suchość, pobudzenie po kawie
  Kardamon, cynamon cejloński, odrobina lukrecji, imbiru i wanilii
  Uspakaja układ nerwowy, rozgrzewa, uziemia
• Pitta – gorąco, refluks, drażliwość po kawie
  Kardamon, koper włoski, płatki róży, odrobina skórki pomarańczy, kopru włoskiego, korzenia prawoślazu lub ślazu
  Chłodzi nadmiar ognia, nawilża błony śluzowe, redukuje kwasowość, łagodzi żołądek, poprawia nastrój,
• Kapha – nadmiar śluzu, ociężałość po kawie
  Kardamon, imbir, odrobina anyżu, goździków i pieprzu
  Rozprasza wilgoć i śluz, poprawia koncentrację, podnosi energię, wspiera trawienie tłuszczów

Po więcej sprawdzonych, skutecznych, niekiedy zapomnianych przepisów ziołowych zapraszam do mojej nowej książki. Tajemnice Ziół zapomniana wiedza cz.4