Śledziona i organy powiązane – wzorce nierównowagi i zioła

Śledziona jest największym narządem układu limfatycznego warunkującym ogólny stan zdrowia i przepływ energii. Filtruje krew z patogenów i zanieczyszczeń. Ma funkcje krwiotwórcze, wpływa odporność i odżywienie komórek.

Według medycyny wschodniej śledziona odpowiada za przemianę i dystrybucję esencji pokarmowej, energii witalnej (Qi, prana) i płynów ustrojowych. Pełni główne funkcje trawienne. Żołądek jedynie przyjmuje pokarm, za cały rozkład, transformację i dystrybucję odpowiada śledziona. Symbolicznie można śledzionę porównać do kotła. By potrawa się gotowała, kocioł musi być od spodu ogrzewany ogniem. Według TCM energia Qi nerek dostarcza ognia trawiennego śledzionie, by pokarm mógł zostać właściwie strawiony, zmetabolizowany i wykorzystany przez organizm.

Funkcje śledziony i organy powiązane

Śledziona jest magazynem krwi, która w razie potrzeby (np. krwotok) jest zwracana do krwiobiegu.

• Filtruje i oczyszcza krew z uszkodzonych/zużytych białych krwinek, erytrocytów i trombocytów, wirusów, bakterii i zanieczyszczeń. Zatrzymuje krążące we krwi antygeny, wytwarza przeciwciała i limfocyty.
• Reguluje przemianę i transport płynów ustrojowych
• Uczestniczy w procesie trawienia, rozprowadzaniu i przekształcaniu składników odżywczych w energię dla komórek.
• Odpowiada za dostarczanie ciepła, sił witalnych i podnoszenie ku górze, do mózgu energii QI, potrzebnej do pracy umysłowej.

Śledziona wpływa siłę, napięcie mięśni i kończyn. Kiedy nie działa prawidłowo tkanka mięśniowa jest słaba, pozbawiona masy, kończyny wiotkie, odczuwamy zmęczenie.

Wpływa na jamę ustną, wargi, produkcję śliny, rozróżnianie smaków, apetyt.  Razem z sercem odpowiada za przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. Krew w moczu bądź stolcu można przypisać niedoborowi śledziony.

Na poziomie intelektualnym odpowiada za koncentrację, przyswajanie informacji i zapamiętywanie, oraz jasne, uporządkowane myślenie. Ciągłe zamartwianie, obsesyjne rozmyślania, nostalgia obciążą śledzionę i blokuje przepływ energii w całym ciele. Długotrwałe uleganie tym emocjom zaburza trawienie, prowadzi do wzdęć, zaparć, biegunek, ucisku na żołądek, wrzodów. 

Śledziona nie lubi wilgoci

Śledziona nie lubi zimna i wilgoci. Przy zaburzeniu funkcji metabolizmu płynów ustrojowych wilgoć zaczyna się gromadzić, popadać w stagnację tworząc śluzy, flegmę, powodować zatkane zatoki, wzdęcia, problemy z oddawaniem moczu, upławy. Nadmiar wilgoci uszkadza funkcje śledziony, tworzy blokady w przepływie energii, tępe bóle głowy, uczucie ciężkości i mgłę mózgową. Więcej o śluzach i flegmie TUTAJ.

• Nadmierne myślenie, długotrwałe stymulowanie umysłu osłabia śledzionę. Trzeba starać się odprężać umysł, kiedy to możliwe.
• Szkodzą wychładzające pokarmy w chłodnych porach roku, jedzenie z lodówki, szybkie pochłanianie pokarmów w biegu, zbyt częste posiłki.
• Wilgotny, deszczowy klimat, zawilgocone mieszkanie, klimatyzacja.
• Wielogodzinne stanie, praca stojąca.
• Dieta uboga w białka, nadmiar cukrów, tłuszczów rafinowanych, lodów, zimnych napojów, surowizny, śmieciowego jedzenia.
• Wszystkie długotrwałe choroby, przewlekłe i infekcje wirusowe osłabiają śledzionę.

Wzorce nierównowagi

Śledziona rzadko powoduje dolegliwości bólowe, chyba że powiększona naciska na inne organy. Przyczyną powiększenia śledziony bywają choroby zakaźne, nieprawidłowości trzustki i wątroby.

Niedobór śledziony

Medycyna wschodnia mówi, że śledziona otwiera się na usta/wargi. U osoby, która straciła apetyt, nie czuje smaku najprawdopodobniej zostanie zdiagnozowany niedobór śledziony.

Przy niedoborze Qi śledziony
pojawiają się problemy trawienne: wzdęcia, dyskomfort po jedzeniu, luźne stolce, bladość języka, cery, osłabienie kończyn, ogólne zmęczenie, ospałość. Powstaje zastój w transporcie płynów ustrojowych tworząc wilgoć, śluzy i flegmę, co prowadzi do nadwagi, otyłości, osłabienia tonusu tkanek, przepuklin, wypadania narządów. Jeśli towarzyszy niedobór nerek mogą pojawiać się obfite miesiączki  i potrzeba częstego, nagłego oddawania moczu.
Słabo wyczuwalny puls, miękki, cienki na głębszym poziomie. Język blady, po jedzeniu uczucie ciężkości, senność, zmęczenie, wzdęcia.

Niedobór krwi śledziony 
Brak apetytu, wzdęcia, zmęczenie, ospałość po jedzeniu, suche włosy, skóra, luźne stolce, wychudzenie, osłabienie kończyn. Skąpie miesiączki lub zanik. Nieregularny puls, blady, suchy język szczególnie po bokach. W dłuższej perspektywie prowadzi do niedoboru krwi.

Dieta i zioła przy niedoborze śledziony

Wyłącznie gotowane potrawy z przewagą słodkiego smaku. Idealna jest owsianka congee przepis TUTAJ. Ryż, proso, wołowina, kury, dynia, bataty, marchew, pasternak, buraki, fasola azuki, daktyle, rodzynki. Ciepłe mleko z imbirem, cynamonem, kardamonem i miodem. Niewskazane zimne pokarmy, surowe owoce, warzywa, sałatki, soki, lody, mrożonki, nadmiar cukru i olejów rafinowanych. Unikać nadmiernego wysiłku, sportów ekstremalnych.

Zioła: Świeży imbir, cynamon, kardamon, jałowiec, estragon, traganek, żeń-szeń, lukrecja, Bai Zhu, arcydzięgiel, rehmannia.  Wspomagające układ limfatyczny, trzustkę i wątrobę:  Dziurawiec, kocanka, majeranek, cykoria podróżnik, koper włoski, przetacznik, krwawnik, szałwia, pokrzywa, nagietek.

Zimna wilgoć w śledzionie

Uczucie ciężkości, pełności w jamie brzusznej, biały, lepki nalot na języku. „Mokry” puls jak rozgotowany makaron. Zmęczenie, znużenie, uczucie ciężkości ciała i głowy, obrzęki, blada cera, białe upławy, zimna skóra w okolicy nadbrzusza, słodki smak w ustach, nudności, luźne stolce na przemian z zaparciami. Stan przewlekły – język blady, puls słaby rozmiękły. Wilgoć blokuje mięśnie, dopływ energii do żołądka, mózgu, stąd słabe trawienie, uczucie ciężkości, mgła mózgowa.

Zioła osuszające z nadmiaru wilgoci, poprawiające funkcje śledziony, żołądka, wspomagające przepływ płynów i energii.  Osuszająco działają: owies, jęczmień, brązowy ryż, żyto, pieczone mięsa, marchewka, rzepa, szparagi, dynia, seler, kalarepa, szalotka. Warto je doprawiać czosnkiem, imbirem, cynamonem, aromatycznymi przyprawami.

Aromatyczne, gorące zioła żywiołu ognia rozgrzewają, rozbijają śluz, stymulują cyrkulację krwi.

Gorąca wilgoć w śledzionie

Schemat podobny jak przy zimnej wilgoci, tylko że mamy do czynienia z gorącem, stanem zapalnym;  uczucie pełności, ciężkości w jamie brzusznej, nudności, lepki nalot na języku, rozwodnione tętno.

Objawy gorącej wilgoci: gorzki smak i nieprzyjemny zapach w ustach, ciemny mocz, język z lepkim, żółtawym nalotem, pieczenie odbytu, puls szybki, wilgotny, tłustawy pot, swędząca skóra, wysypki. Symptomy nasilają się latem, podczas upałów i dużej wilgotności w powietrzu.

Przy gorącej wilgoci wskazane są zioła osuszające, o gorzkim smaku: kocanka, kurkuma, kozieradka, mniszek, ostrożeń, rukola. Plus wspierające śledzionę, trzustkę i wątrobę, bywa, że temu wzorcowi towarzyszy zastój wątroby.