Hashimoto, niedoczynność tarczycy – brakujące ogniwo

Hashimoto i niedoczynność tarczycy po cichu niszczą cały organizm. W ostatnich latach te dwa schorzenia urosły do miana cichej epidemii.  Choroby tarczycy i autoimmunologiczne zajmują 3 miejsce na liście chorób przewlekłych, plasują się tuż za chorobami układu krążenia i nowotworami.

Wiele osób latami żyje w nieświadomości choroby – bez właściwej diagnozy lub nieskutecznie leczonych. W większości przypadków pierwotne źródło nie leży w samej tarczycy. Stosowanie  syntetycznych hormonów bez  znalezienia przyczyny może dawać chwilową poprawę. Po pewnym czasie dolegliwości wracają, nawet jeśli poziom hormonów we krwi jest idealny.

Choroby tarczycy a jelita

Jak mówił Hipokrates „Wszelka choroba ma źródło w trzewiach”. 2,5 tysiąca lat później zaczynamy na nowo odkrywać jak prawdziwe to było stwierdzenie. Niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto nie są bynajmniej wyjątkiem.

Zaburzenia funkcji jelit osłabiają funkcję tarczycy. Mogą powodować niedoczynność lub wywołać chorobę Hashimoto. Osłabiona funkcja tarczycy prowadzi do stanów zapalnych i nieszczelności jelit, co pokazuje schemat:

Oś jelita-tarczyca-system immunologiczny

Jedną z podstawowych funkcji jelit jest zapobieganie przedostawaniu się do krwiobiegu obcych substancji. Wszystko co nie jest trawione, powinno być wydalone. Jelita są również częścią układu immunologicznego. W błonach śluzowych jelit znajduje się większość komórek układu odpornościowego. Tkanka limfatyczna związana z błonami śluzowymi przewodu pokarmowego zawiera ponad 70% ogółu limfocytów i tworzy system odpornościowy zwany układem GALT  – gut associated lymphoid tissue .

System GALT zawiera kilka rodzajów tkanki limfatycznej, która przechowuje komórki odpornościowe takie jak makrofagi i limfocyty T i B. Wytwarzają one przeciwciała przeciw antygenom, cząsteczkom rozpoznawanym przez układ odpornościowy jako potencjalne zagrożenie. Problemy zaczynają pojawiać się kiedy którekolwiek z funkcji ochronnych jelit przestają spełniać swoją funkcję.

Przy uszkodzeniu błony śluzowej jelit powstaje nieszczelność a do krwiobiegu przedostają się substancje, które nie powinny tam się znaleźć. Efektem jest odpowiedź autoimmunologiczna i przewlekłe stany zapalne.

Ścianki przewodu pokarmowego są wyścielone nabłonkiem i pokryte kosmkami, które wysysają do krwi składniki odżywcze. Normalnie błona śluzowa jelit jest barierą ochronną przed przedostawaniem się do krwi większych partykuł – potencjalnie szkodliwych cząsteczek takich jak antygeny, prozapalne białka, toksyny, złe bakterie, gluten, niestrawione resztki pokarmu. Wszystko to powinno pozostać w jelitach i zostać wydalone. Do tego dochodzi zanieczyszczenie jelit, złogi, słabe wchłanianie substancji odżywczych, witamin, minerałów, pierwiastków śladowych . Będą niedobory nawet przy suplementacji.

źródło draxe.com

Badania wykazują [1],  że agresja autoimmunologiczna odgrywa zasadniczą rolę w rozwoju chorób autoimmunologicznych w tym Hashimoto.

• Wiadomo, że hormony tarczycy mają silny wpływ na stan błony śluzowej żołądka i jelit.
• Hormony T3 i T4 chronią śluzówkę jelit nieprawidłowościami [2] w jej obrębie wywołanymi stresem.
• Zaobserwowano, że przy wrzodach żołądka występuje nieprawidłowy poziom[3] hormonów T3 i T4.
• Podobnie hormon uwalniający tyreotropinę (TRH) i hormon tarczycy (TSH) wpływają na system GALT.
• T4 zapobiega nadmiernej ekspresji limfocytów śródmiąższowych jelit (IEL) będących powodem stanów zapalnych jelita.

Oś flora bakteryjna jelit – tarczyca 

Jest bardzo mało wiedzy na temat: Korzystne bakterie jelitowe pomagają przekształcać nieaktywny T4 w aktywną formę T3.  Duża ilość hormonów T4 jest przekształcane w przewodzie pokarmowym.

Do konwersji T3S i TSAC potrzebne są enzymy dejodynazy. Enzymy dejodynazy to podstawowe punkty kontrolne komórkowej aktywności tarczycy, które określają wewnątrzkomórkowe „włączanie” i „wyłączanie” hormonów tarczycy. Dejodynaza odszczepia cząsteczkę jodu i wówczas następuje konwersja T4 do T3. O dejodynazie wie rzadko który lekarz. Co specjalnie nie dziwi bo w 2 tomach endokrynologii ogólnej i klinicznej o dejodynazie wspomina się w paru krótkich, mało istotnych zdaniach.

Ponieważ aktywność enzymów dejodynazy i transportu T4 i T3 do komórek wyznacza stężenie hormonów w tkankach i komórkach tarczycy, a nie w surowicy, wyniki badań stężenia T3 i T4 w surowicy mogą nie koniecznie przewidzieć prawdziwy wynik poziomu hormonów tarczycy w różnych warunkach fizjologicznych na poziomie komórkowym.

Za produkcję dejodynazy odpowiedzialny jest enzym sulfataza, produkowany przez bakterie jelitowe. Dysbakterioza jelitowa, nierównowaga między patogennymi i korzystnymi bakteriami, znacznie zmniejsza konwersję T3S i T3AC do T3 [4]. Jest to zasadniczy powód, dla których osoby o złej funkcji jelit mogą mieć objawy chorób tarczycy, przy wynikach laboratoryjnych nie odbiegających od normy.

Stany zapalne jelit również obniżają T3 poprzez podniesienie poziomu kortyzolu. Kortyzol zmniejsza stężenie T3 i jednocześnie zwiększa poziom nieaktywnego T3.

Badania wykazały[5] również, że ściany komórkowe bakterii jelitowych, zwane lipopolisacharydami (LPS), negatywnie wpływają na metabolizm tarczycy poprzez:

• Obniżenie poziomu hormonów tarczycy
• Usypiając receptory hormonów tarczycy
• Zwiększając ilość nieaktywnych
• Obniżając TSH
• Zwiększając podatność na autoimmunologiczną chorobę tarczycy

Inne zależności na osi układ pokarmowy – tarczyca

Niedobór kwasu żołądkowego zwiększa m.in przepuszczalność jelit powodując stany zapalne, refluks, nieprzyswajanie składników odżywczych, niewytaczające wydzielanie żółci. Badania wykazały [5] związek pomiędzy niedoborem kwasu żołądkowego a autoimmunologicznymi chorobami tarczycy.

Zaparcia również zaburzają gospodarkę hormonalną, powodując wzrost stężenia estrogenów, co z kolei ma wpływ na globulinę wiążącą  tyroksynę (TGB) powodując zmniejszenie ilości wolnych hormonów tarczycy. Z drugiej strony obniżone funkcjonowanie tarczycy spowalnia czas tranzytu treści pokarmowej, powoduje zaparcia, stany zapalne i obniżenie wchłaniania. Wreszcie spowolnienie pracy pęcherzyka żółciowego zakłóca prawidłowy detoks wątroby i zmniejsza wydzielanie hormonów.  Niedoczynność tarczycy powoduje zmniejszenie przepływu żółci

Leczenie chorób tarczycy w tym Hashimoto

Wszystko wskazuje wyraźnie, że nie można mieć zdrowej tarczycy bez prawidłowej funkcji przewodu pokarmowego. I odwrotnie. Nie można mieć zdrowych jelit bez prawidłowo funkcjonującej tarczycy. By przywrócić równowagę na osi jelita-tarczyca należy zająć się jednocześnie obydwoma problemami.

Tematu leczenia jelit i przywracania ich prawidłowej funkcji nie można ująć w kilku zdaniach. Ale pierwszym krokiem powinno być wykrycie, co powoduje zaburzenia w ich funkcjonowaniu. Mogą to być stany zapalne, dysbakterioza, nietolerancja pokarmowa, stres i inne czynniki. Kolejnym krokiem powinno być usunięcie przyczyn a następnie przywrócenie właściwej bariery jelitowej.

Wpływ hormonów tarczycy na jelita jest jednym z powodów do zaleceń, by osoby z utrzymującą się wysokim TSH i nieprawidłowym poziomem T4 i T3 przyjmowały hormony zastępcze. Niski poziom hormonów tarczycy znacznie utrudnia gojenie się jelit, a przewlekłe stany zapalne w obrębie jelit w tym nieszczelne jelito są powodem wielu innych chorób, nie tylko Hashimoto i niedoczynności tarczycy. Doprowadzenie do homeostazy przewodu pokarmowego powinno być pierwszym, najważniejszym krokiem w leczeniu tych chorób.

Pozostałe piśmiennictwo
Stockigt, JR and Baverman LE. Update on the Sick Euthyroid Syndrome. Diseases of the Thyroid. Humana Press, Totowa, NJ, 1997, strony 49-68