Intuicja czy strach – jak odróżnić i wzmocnić wewnętrzną mądrość

Intuicja i strach wysyłają podobne sygnały, choć w istocie pochodzą z zupełnie różnych „miejsc”. Bywa, że coś w nas cicho podpowiada, by się zatrzymać, zrezygnować z działania, zmienić decyzję lub wycofać się bo coś „nie gra”. Chwilę później odzywa się inny głos: a co, jeśli to błąd?

Zaufanie intuicji — nawet wbrew logicznym argumentom — niejednokrotnie ratowało ludzi z opresji. W filmie dokumentalnym z 2008 roku The Truth About Cancer jedna z kobiet z diagnozą raka piersi opowiada swoją historię. Podczas rozmowy z lekarzem, który proponował jej agresywne leczenie, mogące przedłużyć jej życie 2-3 lata,  poczuła nagły niepokój i ciężar w klatce piersiowej. Nagle wewnątrz pojawiło się  ciche pytanie: może istnieją jakieś inne, naturalne metody, które mi pomogą?  Lęk natychmiast ustąpił, dając miejsce lekkości i nadziei.  Wbrew naukowym argumentom posłuchała intuicji. Zrezygnowała z proponowanej terapii, poszukała innej drogi leczenia i z czasem odzyskała zdrowie.

Intuicja a strach

Intuicję posiada każdy. Nie jest to jakiś mistyczny przekaz nadawany z zewnątrz, lecz coś, co już w nas żyje. Najczęściej podążamy za nią w traumatycznych okolicznościach, gdy musimy ratować życie własne lub innych. Pojawia się zawsze, gdy wyłącza się umysł i nie ma czasu na kalkulowanie i racjonalne myślenie – podczas wypadków, nagłych zdarzeń. Niestety, w życiu codziennym rzadko komu udaje się odczytać subtelne sygnały.

Intuicja nie przychodzi w hałasie, nie podnosi głosu, nie straszy, nie pogania. Pojawia się w ciszy, gdy umysł wychodzi z pętli narracji.  Strach domaga się natychmiastowej reakcji – intuicja prosi jedynie o chwilę ciszy. Dlatego w świecie nadmiaru bodźców coraz trudniej ją usłyszeć. Zagłuszamy ją własnym napięciem, nieustannym stresem generowanym przez umysł. W tej wewnętrznej paplaninie nie sposób jej usłyszeć.

Załóżmy, że mamy podjąć ważne działania, decyzje w sferze zawodowej, zdrowotnej, relacjach. Ogarnia nas strach. Możemy założyć, że  to intuicja ostrzega. Ale to nie zawsze jest prawdą. Spróbujmy klarownie rozróżnić oba stany, opierając się na psychologii, neurobiologii i tradycji.

Strach chroni – intuicja prowadzi

Strach jest reakcją obronną opartą na przeszłych doświadczeniach, urazach i pamięci. Pochodzi z układu limbicznego, konkretnie z ciała migdałowatego, działa szybko, gwałtownie i automatycznie.

Intuicja natomiast opiera się na podświadomym rozpoznawaniu wzorców. Powstaje z subtelnej interakcji ciała, umysłu, ducha i doświadczenia. Jest cicha, pozbawiona silnego ładunku emocjonalnego, nie potrzebuje uzasadnień i rozbudowanej narracji.

Strach ma ważne zadanie chronić przed realnym zagrożeniem. W sytuacjach stresowych automatycznie uruchamia głęboko zakorzenione reakcje, zapisane w układzie nerwowym przez wcześniejsze doświadczenia. Te stare ścieżki neuronalne wielokrotnie zapewniały bezpieczeństwo — i nadal będą to robić. Nie zawsze jednak są tożsame z wewnętrzną mądrością.

Strach zawsze będzie częścią ludzkiego doświadczenia. Nie należy go wypędzać ani uciszać — to sposób, w jaki ciało próbuje zapewnić ochronę. Pojawia się jako napięcie, skurcz, nagląca potrzeba działania lub wycofania. Popycha, naciska, przekonuje, by nie działać. W umyśle tworzy niespokojne pętle powtarzających się myśli –  „co by było, gdyby…”, aż umysł ogarnie paraliż niemocy.

Ale intuicja to głębszy głos, wydaje się przestrzenny – nie pochodzący z jednego miejsca. To kompas, który nie zawodzi. Poprowadzi tam gdzie logika i racjonalny umysł nie mają dostępu. Nie naciska, nie straszy, nie wciąga w spiralę scenariuszy. Jest spokojnym, neutralnym sygnałem — wewnętrznym „tak” lub „nie”, które pojawia się bez przymusu i lęku.

Im bardziej rozróżniamy jedno od drugiego, tym większe zaufanie do siebie budujemy. Kiedy nauczymy się rozpoznawać różnicę, przestaniemy własną moc powierzać innym, nie będziemy pytać nikogo o radę „co mam robić”?

Co mówi tradycja?

„Gdy Shen jest spokojny, prawda jest widoczna bez wysiłku„. Według TCM intuicja wymaga równowagi energetycznej i wewnętrznej ciszy. To przejaw stabilnego Shen. Strach osłabia nerki i Shen (ducha serca), powoduje chaos w przepływie Qi.

W ajurwedzie strach to zaburzona vata dosha – chaos, suchość, niepokój.Intuicja jest przejawem guny sattva,, gdzie jest jasność, równowaga i obecność. Osoby zagonione, wyczerpane, niewyspane,przebodźcowanie nie mają dostępu do intuicji, tylko do reakcji stresowych.

Odczucia z ciała 

• Strach –  Oddech płytki, puls przyspieszony, ciało napięte. Gonitwa myśli, katastroficzne scenariusze podszyte lękiem, niepokojem.
• Intuicja – puls i oddech spokojny, neutralny. Ciało, mięsnie rozluźnione, umysł klarowny, brak narracji. Wewnętrzna wiedza Tak lub Nie.
• Strach krzyczy i narasta. Intuicja cicho szepcze, pojawia się nagle i znika.

Najprostszy test praktyczny. Czy to uczucie, które się pojawiło każe mi uciekać i potrzebuje uzasadnień? 

• Strach tworzy historię, narrację, krzyczy: uciekaj natychmiast.
• Intuicja nie tłumaczy się. Spokojnie mówi zatrzymaj się, to nie jest właściwe.

Im większy mamy kontakt ciałem, tym bardziej potrafimy rozróżniać obydwa sygnały. Ile razy słyszeliśmy „dasz radę, mimo obaw zrób to, do odważnych świat należy”. Jest w tym ziarnko prawdy. Czasami mimo strachu musimy dać krok naprzód. Ale jeśli to jedyna nasza strategia z czasem przyniesie odwrotne skutki.  Poprzez ciągłe przymuszanie się, przełamywanie strachu uczymy się ignorować układ nerwowy, którego zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa. Warto wybrać złoty środek. 

Jak wzmocnić intuicję?

Często mylimy lęk wynikający z traumy z intuicją, niechęć do zmiany z „przeczuciem”, zmęczenie układu nerwowego z „wewnętrznym głosem. Intuicja nie jest emocją – to informacja. Warto na nauczyć się rozpoznawać ćwicząc uważność, po to by podejmować właściwe decyzje. Nieraz nieraz na logikę, karkołomne, ale w konsekwencji okazujące się być najlepszym z możliwych rozwiązań.

Drzwi do intuicji otwiera cisza, umiejętność bycia tu i teraz, obserwacja doznań z ciała i uważność. Kontakt z ciałem jest niezbędny. Wsłuchanie się w siebie, bycie w chwili obecnej i uważność to tak naprawdę to samo. Co je wspiera? Uziemianie – chodzenie boso, oddech przeponowy, sen, wypoczynek, rozluźnianie napięć. Bez regeneracji ciała ster przejmuje strach. „Intuicja pojawia się wtedy, gdy Shen ma gdzie spocząć, a nerki czują się bezpieczne„.

Ćwiczenie 3 minutowe

Działa tylko wtedy, gdy robisz je wolno.

• Krok 1 – zatrzymanie (30 sek.)
  Usiądź lub stań nieruchomo.
  Połóż jedną dłoń na klatce piersiowej, drugą na brzuchu.
• Krok 2 – oddech (1 minuta)
  Wolno oddychaj przez nos. Wdech 4 sekundy, wydech – 6.
  Nie podążaj za myślami, skup się na oddechu.
• Krok 3 – obserwacja (1 minuta)
  Zadaj sobie pytanie: „Co to uczucie chce, żebym zrobiła?”. Jeśli czujesz napięcie, przymus, pośpiech – to strach. Jeśli pojawia się jasność, spokój, neutralna decyzja – to intuicja
• Krok 4 – ciało (30 sek.)
  Przeskanuj ciało: skurcze, napięcia mówią o strachu. Miękkość, lekkość, swobodna gotowość 0 intuicji.

Zioła wspierające kontakt z intuicją

Czyli regulujące układ nerwowy. Nie otwierają „trzeciego oka” – uspakajają wewnętrzny chaos.

• Melisa – koi Shen, uspokaja serce, schładza gorące emocje,
• Lipa – przywraca miękkość, poczucie bezpieczeństwa, odżywia płyny, zmniejsza napięcie w ciele i umyśle
• Owies– odbudowuje na głębokim poziomie system nerwowy, nawilża, oddala lęki
• Dzika róża, głóg, serdecznik, święta bazylia (tulsi) wspierają emocjonalną przestrzeń serca.
• Ogórecznik – daje sercu radość i odwagę, podnosi na duchu, jednoczy ciało, ducha i umysł.
• Brahmi – wspiera klarowność umysłu, oddala mgłę mózgową

• Gotu kola – jedno z najbardziej duchowych, rewitalizujących ziół. Równoważy obie półkule mózgowe, mówi się że ożywia ducha i  otwiera bramy świadomości.
• Tarczyca bocznokwiatowa, męczennica wprowadzają emocjonalny ład, gdy myśli nie pozwalają zasnąć
• Mieszanka chińska Suan Zao Ren – zakotwicza ducha, odżywia emocjonalne serce.

Herbatka na klarowność i wewnętrzny spokój

Wymieszać 2 części: melisy, lipy i mlecznego lub zielonego owsa. Dodać ½ części lawendy lub przy silnym niepokoju tarczycy bocznokwiatowej. 1 łyżkę mieszanki zalać 400 ml gorącej wody. Parzyć 15 minut pod przykryciem. Popijać małymi łykami w ciszy.

Rano po przebudzeniu połączyć z rytuałem: 5 głębokich oddechów przez nos i pytanie? „Czego dziś naprawdę potrzebuję, by zachować równowagę?”. Nie szukaj odpowiedzi – pozwól jej się pojawić.

Wieczorem – gorąca herbatka, ciepłe stopy (skarpetki, termofor), cisza, ciemność, bez ekranów. Intuicja nie działa w zimnie, napięciu, rozproszeniu.

B. della Porta