Zakrzepica – skutek braku równowagi – głębokie przyczyny i zioła

Zakrzepica jest jedną z najbardziej podstępnych chorób układu żylnego. To wynik kumulowania, zlepiania i osadzenia płytek krwi w świetle naczynia. Skrzepy w żyłach tworzą się wolniej niż w tętnicach (niższe ciśnienie tam panujące), ale mogą ograniczać powrót krwi do serca, powodując ból i obrzęk.

Zakrzepica żył głębokich dotyczy dużych naczyń krwionośnych nóg. Oderwany skrzep może przedostać się do serca i płuc, blokując przepływ krwi – stan potencjalnie zagrażający życiu.  Utrzymanie tonusu, elastyczności i wytrzymałości naczyń jest kluczowe w zapobieganiu temu schorzeniu.

Skąd się biorą zakrzepy ?

Krzepnięcie krwi jest naturalnym mechanizmem ochronnym. W przypadku urazu płytki krwi z białkami tworzą zamykający uszkodzone naczynie skrzep, który rozpuszcza się po wygojeniu. W warunkach homeostazy zarówno wewnętrzny system zapewniający płynność krwi jaki i „alarmowy” mechanizm krzepnięcia pracują bez zarzutu. Na skutek braku wewnętrznej równowagi jeden lub drugi mogą zacząć szwankować.

Zakrzepy powstają z włókien fibryny, składających się na nią ram do których przyczepiają się trombocyty. Włókna fibryny tworzą się kiedy fibrynogen wchodzi w reakcję biochemiczną z enzymem. Wówczas enzym zabiera po kawałku cząsteczek fibrynogenu, a pozostałe części zaczynają łączyć się w długie łańcuchy. W ten sposób powstają nici fibrynowe, które przeplatając się w sieci wyłapujące komórki krwi. Odrywający się enzym to trombina.

Cały mechanizm powstawania zakrzepów w skali mikro opisany jest w TYM artykule. Uwzględnia rolę naczyń krwionośnych, kwasów tłuszczowych i enzymów trzustkowych.  Druga część omawia zioła o działaniu przeciwzakrzepowym, i w trzecia Lekarstwo rozpuszczające zakrzepy wewnątrz nas.

Tutaj zajmę się głębszymi przyczynami zakrzepicy patrząc holistycznie na proces, nie na sam mechanizm powstawania zakrzepów.

Zakrzepica w ujęciu medycyny tradycyjnej

Zakrzepica nie jest „nagłą przypadłością”, lecz końcowym etapem długiego procesu zaburzeń równowagi organizmu. Dawni medycy postrzegali jako efekt „zastoju krwi, zatrucia soków (zatrzymania toksyn) i osłabienia sił życiowych„.

Hipokrates uważał, że „choroba rodzi się z zaburzenia soków, kiedy płyny gęstnieją i nie płyną swobodnie„. Nie znał pojęcia „zakrzepica”, ale bardzo precyzyjnie obrazował stany zagęszczenia i zaburzenia przepływu krwi.

Galen jako pierwszy opisał zastój krwi w naczyniach. Avicenna zaobserwował: „kiedy krew staje się gęsta, lepka i ciężka, a ciepło nie potrafi jej poruszyć, powstają zatory i bóle, a czasem nagła śmierć„.

„Krew, która nie krąży, staje się trucizną dla ciała” mówił Paracelsus. Bo życie to ruch, nie bezruch – ciągle powtarzam. Panuje przekonanie, że do utrzymania zdrowia potrzebujemy jak najwięcej składników odżywczych. Tymczasem według mojej wiedzy i wniosków z praktyki to nie jest do końca prawda. Dla zachowania zdrowia niezbędny jest harmonijny ruch, przepływ energii i materii (płynów) oraz komunikacja międzykomórkowa bez zakłóceń. Procesy życiowe i wszystkie biochemiczne reakcje w żywych komórkach są wyzwalane, sterowane kontrolowane i regulowane przez prawa fizyki – wyzwalany ruch i „częstotliwości”.

By nie tworzyły się zakrzepy krew powinna być czysta, ciepła i płynna, serce i wątroba muszą ją poruszać. Przy zimnie w ciele – traci płynność, z kolei suchość na głębokim poziomie powoduje wysychanie soków. Przy nadmiarze wilgoci/stagnacji w tkankach, zaburzeniach metabolicznych lub/i niewłaściwym odżywianiu staje się ciężka, tłusta, lepka. Brak tonusu tkanek – równowaga napięcie/rozluźnienie ma bezpośredni wpływ na cyrkulację energii, krążenie krwi, limfy, przepływ żółci przez wątrobę, przekazywanie sygnałów nerwowych.

Podsumowując

Ojcowie medycyny jako główne przyczyny zakrzepicy wskazywali:

• Osłabienie sił życiowych (vis vitalis) – skutek starzenia, wysychania soków, braku „ciepła serca” potrzebnego do poruszania krwi.
• Melancholię i żal (emocje blokujące krążenie), traumy fizyczne i psychiczne (stres).
• Zatrucie soków – zatrzymane toksyny – nadmiar czarnej żółci. Krew staje się gęsta, ciężka, powolna, „zepsuta” na skutek upośledzenia trawienia i eliminacji toksyn, przewlekłych zaparć, osłabionej wątroby.
• „Leniwe serce”, brak ruchu i światła (św. Hildegarda). Osłabione naczynia, słaby tonus tkanek – elastyczności naczyń, „leniwy” przepływ krwi.
• Nadmiar flegmy i czarnej żółci – zastój krążenia żylnego i zwężenie naczyń na skutek zimna, wilgoci, stagnacji, nieczystości w sokach, długie siedzenie lub leżenie, ciasna odzież, ucisk naczyń.
• Stan zapalny śródbłonka. Choć nie znali współczesnej terminologii, opisywali jako „gorącą krew”, podrażnienie lub uszkodzenie naczyń na skutek urazów.

Tradycyjna medycyna chińska

W TCM zakrzepica nie jest osobną jednostką chorobową, lecz wynikiem zastojów i zagęszczenia krwi.  Główne wzorce:

• Zastój krwi to podstawowy mechanizm zakrzepicy. Przyczyny: przewlekły zastój Qi (szczególnie wątroby), osłabienie krążenia, zimno wnikające do naczyń, siedzący tryb życia, operacje, urazy . Objawy towarzyszące: ból kłujący, zasinienia, żylaki, ciemna, gęsta krew, wzdęcia, melancholia, zimne kończyny.
• Wilgoć i flegma blokująca naczynia – zagęszcza krew i spowalnia przepływ. Przyczyny: słaby ogień trawienny, osłabiona śledziona, nadmiar cukru, nabiału, alkoholu. W efekcie krew staje się „lepka”, powolna.
• Zimno w naczyniach – kurczy i zawęża przepływ. Przyczyny: długotrwały stres (wyczerpanie Yang), wychłodzenie wewnętrzne, nadmiar surowych, zimnych pokarmów.
• Niedobór Qi i Yang. Dotyczy osób starszych, osłabionych po chorobach, wyczerpanych stresem i obowiązkami. Energia QI nie porusza krwi – krew stoi.
• Wilgotne gorąco czyli stan zapalny. Objawy towarzyszące – brak pragnienia, lepki smak w ustach, obrzęk w obrębie szyi, bóle głowy, ucisk w klatce piersiowej i żołądku.

Zakrzepica w ujęciu ajurwedy

W ajurwedzie powstawanie zakrzepów to efekt nierównowagi rakta dhātu oraz blokad kanałów (srotorodha). Główne przyczyny to osłabiony ogień trawienny agni, w wyniku czego powstaje nadmiar toksyn metabolicznych. Do tego dochodzi nierównowaga dosha:

• Zaburzona vata (ruch) powoduje suchość, skurcz naczyń i nieregularny, turbulentny, chaotyczny ruch krwi. Odpowiada za odrywanie trombocytów.
• Zaostrzona pitta (gorąco) – powoduje stany zapalne śródbłonka, podrażnienie naczyń, inicjuje procesy krzepnięcia.
• Nadmiar kapha (lepkość) – zagęszcza krew, powoduje ciężkość, nadmiar wilgoci i śluzu. Daje objawy, określane tradycyjnie jako „zła krew”- wzorce, które ogólnie można nazwać wilgotną stagnacją. Towarzyszy im przekrwienie tkanek, zastój limfatyczny, stagnacja wątroby, ociężałość, letarg, ospałość.

Gęstość krwi można odczytać z tętna, które odczuwamy  jako „mokry puls”. Zdrowy ma w sobie pewną miękkość, świeżość, sprężystość z wyraźnymi granicami konturu.  Mokry puls kojarzy mi się z rozgotowanym, rozmoczonym makaronem. Wskazuje na gęstą krew, nadmierne nagromadzenie wilgoci w tkankach, brak ich napięcia, „tonusu”, słaby ogień trawienny i stagnację w przewodzie pokarmowym. Może być oznaką odwodnienia, ale częściej to efekt zaburzenia metabolizmu, retencji płynów, słabej pracy układu pokarmowego, wątroby, stagnacji w tkankach. Naturalne, zielarskie sposoby na gęstą krew TUTAJ. 

Naturalne sposoby zapobiegające zakrzepicy

Przy skłonności do zakrzepów w pierwszej kolejności należy rozpoznać wzorce nierównowagi, wyeliminować główne przyczyny lub/i poprawić stan narządów. Unikać tłuszczów roślinnych, które inicjują procesy zapalne i nadmiaru cukrów osłabiających trzustkę, która będzie produkować mniej soków trzustkowych – naturalnych rozpuszczalników zakrzepów.

Przy objawach zimna, stagnacji, zastoju konieczne są ciepłe posiłki i rozgrzewające przyprawy. Umiarkowany ruch – spacery, rozciąganie. Unikanie zimna i wilgoci oraz zioła poruszające krew. Szkodzą – surowizna, zimne potrawy i napoje, cukier, nabiał, długie siedzenie bez ruchu.

Zielarskie sposoby

W aptece natury jest wiele roślin o działaniu rozrzedzającym krew, przeciwzakrzepowym.  Głównie to  aromatyczne zioła żywiołu ognia. Rozgrzewają, poruszają zastałą krew, rozpraszają zastoje, zmniejszają lepkość, poprawiają tonus naczyń i mikrokrążenie.

• Kasztanowiec – porusza krew i płyny, wzmacnia ścianki naczyń, zmniejsza zimno, obrzęki, tonizuje naczynia krwionośne
• Miłorząb, szałwia czerwona – poprawią przepływ krwi, zapobiegają agregacji płytek, „otwierają” mikrokrążenie.
• Arcydzięgiel litwor i dzięgiel chiński – rozgrzewają, rozpraszają chłód, poruszają krew, zapobiegają zakrzepom z zimna.
• Krwawnik, imbir – regulują krążenie, działają przeciwzapalnie, usuwają zastoje, poruszają krew i Qi jednocześnie. Imbir silniej rozgrzewa, kluczowy przy zakrzepicy przy zimnie i zastoju.
• Czosnek – oczyszcza krew, zmniejsza lepkość, zapobiega agregacji płytek, porusza Qi i płyny.
• Głowienka pospolita – jednocześnie oczyszcza i rozpuszcza „zakrzepłą krew”, jak opisują jej działanie stare zielniki.
• Kora wierzby, gałązki maliny, wiązówka, wierzbówka kiprzyca zawierają salicylany przeciwdziałają sklejaniu trombocytów.
• Przetacznik, przywrotnik, bukwica, jasnota, pokrzywa, przytulia, łopian, pokrzywa, koniczyna, bratki, fiołki, nagietek, krwawnik – „przestrajają”, odtruwają, oczyszczają „zepsutą krew”.

Herbatka profilaktyczna – zimny zastój w tkankach

• Kwiat kasztanowca – 3 części,
• Korzenia arcydzięgla i krwawnik – po 2 części
• Jedna część miłorzębu
• Po 1/2 części suszonego imbiru i kardamonu

Czubatą łyżeczkę mieszanki zalać szklanką wrzątku i Zaparzać kwadrans pod przykryciem. Pije się raz dziennie rano lub przed południem 3-4 tygodnie.

Porusza, ale nie przegrzewa. Rozprasza zimno i wilgoć, „szkodliwą materię wydala”. Poprawia elastyczność naczyń, zapobiega zastojom krwi, bez nadmiernego rozrzedzania. Zmniejsza lepkość (kapha), stabilizuje vata, oczyszcza krew, poprawia przepływ w dolnych kanałach obiegu srotas. Idealna przy wzorcach: zimne kończyny, ciężkość nóg, skłonność do zastojów, żylaków, siedzący tryb życia.

Herbatka silniejsza do krótkoterminowego stosowania

• Korzeń arcydzięgla – 3 części,
• Miłorząb i krwawnik – po 2 części
• Imbir suszony – 1 część
• Czosnek granulowany – 1/2 części
• Pieprz długi pippali lub czarny 0,25 części

Płaską łyżkę mieszanki zalać 500 ml ciepłej wody, gotować 10-15 minut i przecedzić. Pije się raz dziennie szklankę 7, maksymalnie do 10 dni. Silnie rozgrzewa, porusza krew, rozbija zastoje, poprawia mikrokrążenie i elastyczność naczyń. Wysusza i spala Ama, silnie porusza vata w rakta, zmniejsza lepkość kapha.

Przeciwskazania: nie stosować przy innych wzorcach, szczególnie nadmiar gorąca (pitta), ciąża, aktywne krwawienia. Nie łączyć z lekami przeciwzakrzepowymi, aspiryną.

B. della Porta
Po bardziej precyzyjne rozpoznawanie indywidualnej konstytucji i wzorców zaburzeń/nierównowagi zapraszam do lektury moich książek – sklepik  TUTAJ, lub na indywidualne konsultacje.