Chrzan w kuchni i domowej apteczce. Staropolskie przepisy

Chrzan jest od wieków lubiany za swój charakterystyczny, ostry smak stanowiący idealny dodatek do wielu dań.

W dawnej Polsce w każdym gospodarstwie był niezastąpionym warzywem wykorzystywanym cały rok na wiele różnych sposobów. Przed rozbiorami, kiedy nie znano musztardy i wielu przypraw rozmaite sosy chrzanowe królowały na stołach jako dodatek dla polepszenia smaku i lepszego trawienia.

Kawałki chrzanu dodawano do barszczów, żurków, sosów, kiszonek, peklowania i wekowania. W czasie letnich upałów w chrzanowe liście zawijano żywność by zapobiec zepsuciu.
Zarówno korzeń chrzanu jak i liście wykorzystywano jako środek leczniczy a nawet … kosmetyk.

Na świątecznym stole

Tradycyjnie przed Wielkanocą chrzan tarli mężczyźni bardziej odpornej na wyciskanie łez. Podczas świątecznych biesiad doprawiali nim co tłustsze kęsy i jedli zapijając wódką. Który się przy tym nie skrzywił, wzbudzał szacunek i podziw. Utarty ręcznie chrzan jest najsmaczniejszy i najbardziej ostry, może to łzy dodają mu smaku i mocy?

 

chrzan przepisy właściwości domowy chrzan

Niektóre właściwości warto i dziś wykorzystać bo chrzan działa jak naturalny antybiotyk, poprawia trawienie, oczyszcza, działa przeciw bakteriom, wirusom i grzybom. W poradniku zielarza z XVI wieku piszą

Starożytni czynili z chrzanu lekarstwo przeciwko boleniu głowy zaziębionej: chrzan drobno pokrojony suszyli i miałko utartego po łyżeczce z winem ciepłym choremu pić dawali, każąc mu zaraz w pościel się kłaść i pocić

Chrzan – staropolskie przepisy

Domowy chrzan po staropolsku
Kilka sztuk korzeni chrzanu oczyszczamy, godzinę moczymy w wodzie, obieramy i ścieramy na tarce o drobnych oczkach. Nie używamy elektrycznych blenderów bo chrzan straci na smaku. Podczas tarcia chrzanu by bardzo nie łzawiły oczy wkładamy w usta 2 zapałki, tak by łebki były na zewnątrz. Dziwny, ale skuteczny sposób.

W garnuszku rozrabiamy pół na pól ocet z wrzątkiem, na 0,5 litra zalewy dodajemy 3 łyżeczki cukru i szczyptę soli kamiennej. Łączymy starty chrzan z zalewą tak by nie był ani za bardzo gęsty, ani zbyt rzadki. Starannie mieszamy i wkładamy do wyparzonych suchych słoiczków. Zostawiamy bez nakrętek aż wystygnie, dopiero wtedy szczelnie zamykamy.
Do części chrzanu możemy dodać starte, ugotowane czerwone – wtedy otrzymamy ćwikłę.

Tak zrobiony chrzan ma pyszny ostry smak, biały kolor – ani smakiem ani konsystencją nie przypomina przemysłowych mazi sprzedawanych pod nazwą staropolski chrzan.

domowy chrzan przepis

Zupa chrzanowa
Do garnka nalać 1,5 litra wody, dodać pietruszkę, po kawałku pora i selera, kilka ziemniaków, liść laurowy i ziele angielskie. Gotować aż warzywa będą miekkie, zmiksować na gładki krem, dodać 4 łyżki startego chrzanu, 2 łyżki śmietany, doprawić solą i pieprzem. Smakuje z jajkami na twardo, rzeżuchą i chlebem razowym. Zupa wyśmienicie smakuje, poprawia trawienie, podkręca metabolizm. Sprawdzi się u osób na diecie odchudzające, które mogą też wypróbować syrop z dodatkiem imbiru i cynamonu PRZEPIS

Tarty chrzan jako lekarstwo
  • Wąchanie świeżo startego chrzanu jest pomocne przy chorobach zatok, ułatwia rozpuszczanie śluzu działa przeciwzapalnie i zmniejsza ciśnienie w komorach zatok.
  • Odrobina chrzanu potrzymana kilka minut na języku oczyszcza i dezynfekuje gardło, zatoki, jamę ustną i dziąsła.
  • Żucie świeżego kawałka korzenia zapobiega krwawieniu dziąseł i paradontozie, dawniej stosowano ten sposób nawet na ból zębów.
  • Zewnętrznie  kompresy z chrzanu pomagają redukować bóle reumatyczne, artretyczne, spowodowane stanami zapalnymi.
  • Świeżo utartym chrzanem kompresować bolące miejsce, pamiętając by przedtem nałożyć na skórę cienką warstwę wazeliny albo oleju roślinnego.

Liście chrzanu na osteochondrozę, bóle zwyrodnieniowe, nadmiar soli w organizmie
Świeże liście chrzanu opłukać z kurzu, włożyć na 2 sekundy do wrzątku, delikatnie osuszyć ściereczką. Nie czekając aż ostygną ułożyć wewnętrzną stroną wzdłuż bolących miejsc kręgosłupa, ciepło nakryć plecy. Można zostawić na całą noc, nie trzymać dłużej niż 8 godzin.

Liście chrzanowe łagodzą ból, pomagają rozluźnić napięte mięśnie szczególnie przy szyi, wyciągają nadmiar soli. Po zdjęciu kompresu liście rozpadają się w rękach, można na nich zauważyć białe osady soli. Powtarzać 2-3 razy w tygodniu.

Kąpiele z liśćmi chrzanu
Przy chorobach zwyrodnieniowych kręgosłupa, dysków.
Zalać wrzątkiem liście i odstawić na półtorej doby. Po przecedzeniu dolać do wanny z wodą. Temperatura maksymalnie 45°C, czas kąpieli 20 minut.

chrzan przpisy właściwości

Sok chrzanowy
Wyciśnięty sok z świeżego chrzanu jest pomocny przy zatruciach. Niweluje procesy gnilne w jelitach i poprawia trawienie. Można stosować do domowych mikstur na choroby przeziębieniowe.
Przy problemach żołądkowo jelitowych pić 15-20 kropli soku z chrzanu 3 x dziennie między posiłkami. Sok ma zastosowanie zewnętrznie: nasączamy gazę i nacieramy mięśnie i obolałe miejsca.

Syrop na przeziębienie wg M.Tombaka

Po 1/2 szklanki soku z rzodkiewki i chrzanu i tyle samo miodu starannie rozmieszać, zaparzać 3 — 4 godziny. Przyjmować trzy razy dziennie godzinę po posiłku, dorośli: po 2 —3 łyżki stołowe, dzieci: po 1 łyżeczce od herbaty. Można przygotować syrop również bez rzodkiewki.

chrzan przepisy lecznicze

Mikstury lecznicze ze świeżo startym chrzanem

Napary, syropy i nalewki z chrzanu wzmacniają odporność, łagodzą objawy przeziębienia i dolegliwości trawienne.

  • 4 łyżeczki wymieszane z łyżką octu jabłkowego i miodem pomogą na zakażenie pęcherza. Pić kilka razy dziennie rozcieńczony wodą.
  • 2 starte korzenie zalane szklanką chłodnej przegotowanej wody z dodatkiem soku z połówki cytryny i miodem są skuteczne przy infekcjach i przewlekłym kaszlu i przewlekłym niealergicznym katarze. Przyjmować po łyżce dzieci po łyżeczce 3 x dziennie.
  • Łyżka stołowa startego chrzanu wymieszana z łyżką soku z marchwi, sokiem z 1 cytryny i szklanką miodu pomaga przy chorobach sercowo naczyniowych. Przyjmować po 1 łyżeczce godzinę przed posiłkiem 3 razy dziennie przez 2 miesiące.
Chrzan dla urody

Chrzan rozjaśnia piegi, przebarwienia, plamy wątrobowe i starcze, wygładza zmarszczki.

  • Przecierać skórę sokiem z chrzanu wymieszanym z sokiem z cytryny (rozcieńczyć wodą przed aplikacją)
  • Maseczka : Starty na tarce średni korzeń chrzanu wymieszać z 2 łyżeczkami zsiadłego mleka, zagęścić mąką ziemniaczaną. Nakładać na twarz lub dłonie na 10-13 minut, zmyć ciepłą wodą.
  • Średniej wielkości starty korzeń chrzanu zalać szklanką octu winnego. Odstawić w ciemne miejsce na 2 tygodnie. Odcedzić, otrzymanym płynem przemywać twarz rano i wieczorem.
0 0 vote
Article Rating

Może Ci się również spodoba

guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

2 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Wanda
Wanda
1 rok temu

Już mam starty chrzan będę przygotowywać właśnie z Waszego przepisu.Uwielbiam te stronki a jutro zrobię maść na bóle stawów.Serdecznie pozdrawiam.

Karinka
Karinka
1 rok temu

Uwielbiam chrzan w kuchni, używam do wędlin, buraków, golonek a białej inaczej nie zjem, ostatnio zasmakował mi też z chrzan z żurawiną, ciekawy smak, nawet syn zasmakował, a chrzanu wcześniej nie jadł.

2
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x
%d bloggers like this: